De tuinman en de Fide

Als de bestuursleden van de wereldschaakbond hun klassieken kennen, reciteren ze nu rond hun bestuurstafel de regels uit het beroemde gedicht De tuinman en de dood van P.N. van Eyck: ,,Ik was verrast, Toen 'k 's morgens hier nog stil aan 't werk zag staan, Die 'k 's avonds halen moest in Ispahaan''. Het gedicht zegt dat het zinloos is om te proberen je lot te ontlopen. De stad waarheen je vlucht is in het Grote Boek al genoteerd als de stad waar de dood je zal vinden en halen.

De ongelukkige rol van de vergeefs vluchtende tuinman wordt gespeeld door de schaakorganisatoren die hun toernooien naar augustus verplaatst hadden om ze niet te laten samenvallen met het wereldkampioenschap van de Fide. Dortmund bijvoorbeeld, ieder jaar een van de sterkste toernooien van de kalender. In de periode dat de beste honderd schakers om het Fide-kampioenschap spelen kunnen er geen andere sterke toernooien gehouden worden. In Dortmund en elders vluchtten de schaakorganisatoren naar augustus. Ze probeerden hun lot te ontlopen, maar de Fide haalde hen in.

Onlangs veranderde de Fide voor de vierde keer de data van het wereldkampioenschap. Het is nu in Las Vegas, hotel Caesar's Palace, 26 juli tot 28 augustus. Schrijf het in uw agenda, maar boek de reis nog niet. Als een stoomwals bewegen de data van het wereldkampioenschap zich door het jaar, nu eens dit toernooi verpletterend, dan weer een ander. Niemand weet of het nu echt in augustus gehouden zal worden. Karpov, die toegezegd had voor Dortmund en Polanica Zdroj, zegt dat hij naar de rechter zal lopen als de Fide het wereldkampioenschap daarmee zal laten samenvallen. Maar niemand weet ook of Karpov en de Fide werkelijk tegenover elkaar staan, of dat het een complot is om met vereende krachten het wereldkampioenschap te verplaatsen naar de stad, het land en de tijd die misschien al lang in het Grote Boek van de Fide staan: Elista, Kalmukkië, december.

Kasparov heeft met dit alles niets te maken, maar zijn eigen wereldkampioenschap is ook niet gezond. Hij is te sterk, dat is zijn ongeluk. Eind vorig jaar dacht iedereen dat een match tussen hem en Anand heel spannend zou zijn. Toen begon Kasparov weer te schaken. In Linares eindigde hij tweeëneenhalve punt boven Anand en Kramnik. De jonge Peter Leko werd vierde, een mooi succes, maar met vier punten achterstand op Kasparov, dus van de jeugd hoeft die voorlopig ook weinig te vrezen.

Aan het eind van het toernooi speelde Kasparov in zekere zin weer tegen Karpov. Hij probeerde een record te breken. Karpov had in 1994 in Linares de fantastische score van 11 uit 13 gehaald, misschien het beste toernooiresultaat aller tijden. Als Kasparov nu, in een sterker veld, 11 uit 14 zou halen, zou hij enige grond hebben om te zeggen dat hij het beter had gedaan. Hij haalde tenslotte 10,5 punt, wat ook geweldig was.

Wit Anand-zwart Kasparov, tiende ronde

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 d7-d6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 a7-a6 6. f2-f3 e7-e6 7. Lc1-e3 b7-b5 8. g2-g4 h7-h6 9. Dd1-d2 Pb8-d7 10. 0-0-0 Lc8-b7 11. h2-h4 b5-b4 12. Pc3-b1 d6-d5 13. Lf1-h3 g7-g5 14. h4xg5 h6xg5 15. e4xd5 Pf6xd5 16. Le3xg5 Dd8-b6 Een nieuwe zet, thuis voorbereid. 17. Lh3-g2 Th8xh1 18. Lg2xh1 Ta8-c8 19. Td1-e1 Db6-a5 20. f3-f4 Da5xa2 21. f4-f5 Pd7-c5 22. f5xe6 Lf8-g7 23. e6xf7+ Ke8xf7 En thuis had Kasparov ook gezien dat wit nu remise kon maken met 24. Df2+ Kg8 25. Df5! Lxd4 26. Dg6+. Anand had veel tijd gebruikt voor de vorige, zeer moeilijke zetten en komt nu met een ingenieus maar net niet toereikend idee. 24. Lh1xd5+ Da2xd5 25. Te1-e7+ Kf7-g8 26. Te7xg7+ Kg8xg7

27. Pb1-c3 De eerste zet die Kasparov thuis niet gezien had. Direct 27. Pf5+ zou niet goed zijn wegens 27...Dxf5 28. gxf5 Pb3+ 27...b4xc3 28. Pd4-f5+ Kg7-f7 29. Dd2xd5+ Lb7xd5 30. Pf5-d6+ Kf7-g6 31. Pd6xc8 Kg6xg5 32. Pc8-b6 Ld5-e6 33. b2xc3 Kg5xg4 34. Kc1-b2 Kg4-f4 35. Kb2-a3 a6-a5 36. Pb6-a4 Anand heeft een eindspel bereikt waarin hij dicht bij remise is, maar volgens Kasparov zou zwart hier met 36...Pd7 toch een gewonnen stelling kunnen bereiken. 36...Pc5-e4 37. Pa4-b2 Pe4xc3 38. Pb2-d3+ Kf4-e3 39. Pd3-c5 Le6-f5 40. Ka3-b2 Pc3-d5 41. Pc5-b7 a5-a4 42. c2-c4 Pd5-b6 43. Pb7-d6 Lf5-d3 44. c4-c5 Pb6-d5 45. Kb2-a3 Ld3-c2 46. Pd6-b5 Pd5-e7 47. Pb5-a7 Dicht bij zijn doel grijpt Anand mis. 47. Pc3 had remise gemaakt. Wat hij doet lijkt ook goed, maar zie...47...Ke3-d4 48. c5-c6 Pe7-d5 49. Pa7-b5+ Kd4-c5 50. c6-c7 Lc2-f5 Een mooi slot. Wit gaf op wegens 51. Kxa4 Pb6+ 52. Ka5 Pc4+ 53. Ka4 (of 53. Ka6 Lc8+) Lc2 mat.

Door het toernooi in Linares was er te weinig aandacht voor de match die Jeroen Piket in Monaco tegen Karpov speelde. Het werd 4-4, acht remises. ,,Bij gelijke stand behoudt hij zijn titel'', spotte Kasparov. Maar saai was het allerminst, ondanks al die remises. Karpov was in bijna alle partijen in vreselijke tijdnood, wat in de volgende partij wel heel dramatisch blijkt.

Wit Piket-zwart Karpov, zevende partij

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. Pg1-f3 b7-b6 4. a2-a3 Lc8-b7 5. Pb1-c3 d7-d5 6. c4xd5 Pf6xd5 7. Lc1-d2 Pb8-d7 8. Dd1-c2 Lf8-e7 9. e2-e4 Pd5xc3 10. Ld2xc3 0-0 11. 0-0-0 Dd8-c8 12. h2-h4 Tf8-d8 13. Th1-h3 Pd7-f8 14. h4-h5 c7-c5 15. Th3-g3 c5xd4 16. Pf3xd4 Le7-f6 17. Pd4-b5 Td8xd1+ 18. Dc2xd1 Dc8-c5 19. Dd1-g4 Lf6xc3 20. Pb5xc3 Dc5-d4 21. Dg4-f4 Ta8-c8 22. Lf1-d3 Pf8-d7 23. h5-h6 g7-g6 24. Ld3-c2 Dd4-e5 25. Df4-d2 Pd7-f6 26. Tg3-d3 Kg8-f8 27. f2-f3 g6-g5 28. Kc1-b1 Kf8-e7 29. Lc2-a4 Lb7-c6 30. La4xc6 Tc8xc6 31. Td3-d8 a7-a6 32. Td8-a8 Tc6-d6 33. Dd2-e2 b6-b5 34. De2-e3 Pf6-d7 35. Ta8-a7 Ke7-f6 36. g2-g3 Kf6-g6 Hij had zich 36...Dxg3 37. e5+ Dxe5 wel kunnen permitteren, maar wits aanvalsspel had Karpov veel tijd gekost en zonder tijd geen avonturen. 37. f3-f4 De5-d4 38. De3-e1?Kijkt te veel naar Karpovs klok en te weinig naar het bord en laat daardoor een volle toren instaan.

38...Dd4-d3+? Achteraf deed Karpov alsof hij 38...Dxa7 gezien had, maar het niet had gedaan omdat de afstand te lang was. ,,Ik was bang de tijd te overschrijden en daarom deed ik een korte zet.''39. Kb1-a1 Dd3-d4 40. Ta7-c7 Dd4-d3 41. e4-e5 Td6-d4 42. f4xg5 Nog steeds is de stelling heel ingewikkeld. Schachwoche geeft 42. Tc8 Df3 43. Tg8+ Kxh6 44. Txg5 Pf8 45. Dc1 als winnend voor wit. 42...b5-b4 43. a3xb4 Td4xb4 44. De1-f2 Kg6xg5 45. Df2xf7 Tb4-a4+ 46. Pc3xa4 Dd3-d1+ 47. Ka1-a2 Dd1xa4+ 48. Ka2-b1 Da4-e4+ 49. Tc7-c2 De4-e1+ Remise