Lafontaine's afgang...

KANSELIER SCHRÖDER heeft gisteren twee overwinningen geboekt. Het vertrek van Oskar Lafontaine uit de Duitse politiek verlost hem van een rivaal met afwijkende ideeën. Het compromis dat minister Schily met de FDP sloot over een dubbelpas voor minderjarige buitenlanders neemt de oppositie de wind uit de zeilen en biedt tegelijkertijd zicht op een alternatief voor de Groenen, mochten die van de manier waarop de kanselier zijn eigen partij in het gelid zet toch nog onvoldoende onder de indruk raken. Dat is één voorstelling van zaken.

De andere is, vrij naar CDU-voorzitter Schäuble, dat rood-groen na bijna vijf maanden regeren is mislukt. Volgens dit scenario heeft de coalitie snel haar cohesie verloren, zijn verschillende ministers met hun zeer persoonlijke voorkeuren op de loop gegaan, was de coördinatie vanuit het Kanzleramt ver te zoeken en moesten de bewindslieden Schröders ideeën uit de media vernemen. Regeren via de media is Schröder in eigen kring wel verweten. Maar zijn mediacharisma was nu juist de reden waarom de SPD Schröder na zijn verkiezingszege in Nedersaksen vorig jaar op het schild hief om eindelijk eens de oude rot Kohl uit de macht te verjagen. En dat deed hij.

De summiere mededelingen waartoe zowel Lafontaine als Schröder zich in eerste aanleg heeft beperkt, maakt de keuze voor een van beide scenario's niet eenvoudig. Op zichzelf stond de schraalheid van de voorlichting in geen enkele verhouding tot de nationale en internationale betekenis van het vertrek van minister van Financiën, partijvoorzitter en Bondsdaglid Lafontaine. De Duitse kiezer moest het doen met een pleidooi voor vrijheid, gerechtigheid en solidariteit (Lafontaine) en de belofte dat de problemen broederlijk zullen worden opgelost (Schröder), variaties op het thema: gaat u rustig slapen.

HET BESTE DAT van de ontstane toestand kan worden gezegd, is dat het niet slechter kan. De binnenlandse problemen (werkloosheid, vreemdelingen, de last van de deelstaten in het oosten) laten geen langdurige crisis toe. Het Duitse voorzitterschap heeft de Europese Unie oplossingen beloofd voor een aantal vraagstukken die destijds in Amsterdam zijn blijven liggen. Zonder die oplossingen kan Europa niet verder, gaat de dynamiek van integratie en uitbreiding verloren. Schröders team heeft door het interne gekrakeel veel tijd verloren. De al te lang uitgestelde gezondmaking van de Europese landbouw hebben de Duitsers praktisch aan de Fransen weggegeven, met als gevolg dat de top van Berlijn over twaalf dagen voor een niet meer te dichten begrotingsgat komt te staan.

Kanselier Schröder moet nu een nieuw begin maken. De politicus die zich wilde spiegelen aan een Clinton en Blair, die in Duitsland een Neue Mitte zocht, maar die maandenlang niet in staat was om zich de eigen partij-ideologen en de Groene scherpslijpers van het lijf te houden, die de gewoonte had ontwikkeld om schouderophalend aan tegenslagen voorbij te gaan, kwam deze week zichzelf tegen. In een kabinetszitting liet hij doorschemeren er genoeg van te hebben. Het bleek een ander die daaruit de consequenties trok.