Alles kan en alles mag

Aegon doet een recordovername in de VS. Fortis volgt. Philips doet een vijandig bod op chipmaker VLSI, Nederlandse banken worden genoemd als kapers bij een Franse bankfusie. Zomaar een paar weekjes Nederlands bedrijfsleven. Spannend? Voor de liefhebbers wel.

Strategie, tactiek, meedogenloosheid en speculatie zijn de ideale ingrediënten voor een gezelschappsspel. Niet voor niets ging het eerste moderne spel, Monopoly, over economie. In de jaren tachtig werd Acquire een nieuwe klassieker. En er zijn, met name vanuit Duitsland, zeer veel bordspellen op de markt gebracht die het zakenleven als onderwerp hebben.

Computerspellen over het zakenleven zijn daarentegen schaars. Economie komt zeker voor als onderwerp, maar dan vooral in de vorm van simulaties, `sims'. Sim-city, waar een complete stad moet worden gebouwd is al een evergreen, maar ook recentere sims zoals Ceasar III, waar de speler een Romeinse stad tot bloei moet laten komen, zijn voornamelijk een kwestie van slim economisch handelen en plannen. Maar sims zijn in de regel statisch, eenzaam, en kennen weinig strijd.

Vandaar dat Ruthless.com een gat in de markt had kunnen vullen. Ruthless.com is een game-bewerking van het gelijknamige boek van de Amerikaanse thrillerschrijver Tom Clancy, wiens werk al aan drie eerdere spellen ten grondslag lag. De speler beheert een computerbedrijf dat in zijn zucht naar marktaandeel rivaliserende bedrijven er onder moet houden. Goedschiks, met betere producten en een uitgekiende marketing, of kwaadschiks. Alles kan, en alles mag: brand stichten in het hoofdkantoor van een tegenstander, diens computersysteem hacken, de directeur omkopen of een leger advocaten er op het loslaten. Of simpelweg een van zijn bedrijven overnemen.

Dat klinkt goed, maar is het leuk? Ruthless.com heeft twee nadelen. De eerste is de handleiding. De enorme hoeveelheid mogelijkheden in het spel weerspiegelt zich in een al even bovenproportioneel begeleidend boekwerk. Wie heeft nog de tijd en de zin dat allemaal door te werken, om daarna pas met Ruthless te kunnen starten? Beter is het om gewoon maar te beginnen, en het handboek te raadplegen als er zich onduidelijkheden voordoen.

Maar al bij aanvang blijkt dat Ruthless.com niet heeft weten te ontsnappen aan de statische vloek die ook veel andere sims blijft achtervolgen. In wezen is het een gewoon bordspel, alleen dan oneindig complexer. Bewegen doet er niets, en de veelheid aan mogelijke zetten en acties is zo groot, dat eigenlijk niets goed is uitgewerkt. De speler, en zijn computergeleide tegenstanders, doen allemaal tegelijkertijd hun zetten, de computer rekent het uit en presenteert de gevolgen. Waarna er een nieuwe ronde van zetten volgt.

Een goed spel heeft eenvoudige regels die leiden tot een complexiteit die even groot is als de spelers aankunnen. Go, schaak, dammen, maar ook een bordspel als Diplomacy. Het gros van de computerspellen werkt andersom. De regels zijn zeer complex, maar de uitkomst is eenvormig.

Waarom dat zo is? Misschien omdat het allemaal kán op een pc en honderden megabytes op het cd'tje passen. Om in het techno-jargon te blijven: niet de `demand pull' van de consument bepaalt de aard van het spel, maar de `technology push' van de ontwerpers.

Dat, en de vormgeving, maken Ruthless.com een nogal abstracte bezigheid. Dat wordt zeker anders als het met meer deelnemers wordt gespeeld via een lokaal netwerk of via Internet. Tegenspelers van vlees en bloed blazen leven in elk spel. Maar waarom dan niet gewoon een bordspel gespeeld, met goede vrienden, chips en bier? Zo lang dat alternatief aantrekkelijk blijft, is de ultieme business-game nog niet uitgevonden.

Ruthless.com. Uitg. Red Storm, prijs 100 gulden.