`Alleen VWO'er mag leraar zijn'

Door de selectiecriteria voor de lerarenopleidingen aan te scherpen, kan de status van het beroep worden verhoogd, vindt de commissie-Wijnen.

Studenten die leraar willen worden, moeten daarvoor in het vervolg een VWO-diploma op zak hebben. Door alle lerarenopleidingen op universitair niveau te brengen, wordt het beroep aantrekkelijker. Dat is hard nodig want er dreigt een groot lerarentekort.

Dit is de belangrijkste conclusie van een adviesgroep onder leiding van de Maastrichtse hoogleraar W. Wijnen die heeft bekeken hoe de aantrekkelijkheid van het lerarenberoep kan worden vergroot. De commissie-Wijnen deed dat in opdracht van de HBO-raad. Het rapport is nog niet aan minister Hermans (Onderwijs) aangeboden. Wijnen hoopt dat Hermans de aanbevelingen meeneemt als hij half april zijn notitie over het lerarenbeleid aan de Kamer aanbiedt.

Is dat niet tegenstrijdig, er dreigt een groot tekort aan leraren en u wilt de selectiecriteria verscherpen?

,,Op het eerste gezicht misschien wel, maar op de lange termijn is het nodig zodat het lerarenberoep meer status krijgt. Het gaat om de vraag: ga je het tekort bestrijden door de poorten van de opleidingen wagenwijd open te zetten of scherp je de criteria aan zodat je de beste mensen binnenhaalt. Kies je voor het eerste dan kan je er zeker van zijn dat in de toekomst helemaal niemand meer voor het beroep is te strikken. Door de criteria te verscherpen zal het beroep in aanzien stijgen en zullen mensen die nu voor andere sectoren kiezen, zich aangetrokken voelen.''

Is een zwaardere opleiding wel nodig voor het leraarschap?

,,Het lerarenberoep is complexer geworden. Leraren moeten in staat zijn nieuwe ontwikkelingen in het onderwijs en op hun vakgebied bij te houden, ze moeten regelmatig bijscholingscursussen volgen en zelfstandig binnen de organisatie kunnen functioneren en meedenken over het beleid van de school. De flexibiliteit die voor die zware taak nodig is mag je van academisch geschoolden verwachten.''

Heeft een hogere status niet vooral met het salaris te maken?

,,Zeer zeker. Het salaris zal ook omhoog moeten. Voor alle leraren, ook voor diegenen die al in het onderwijs werkzaam zijn. Dat staat niet in het rapport, maar het is onontkoombaar. Het gaat erom: wat hebben wij over voor het onderwijs en dus voor de toekomst van de maatschappij. Als je bedenkt dat iedereen zijn mond vol heeft over de hoogwaardige kennismaatschappij die Nederland moet worden, dan sta je verbaasd dat het niet al is gebeurd.''

De HBO-raad is – als opdrachtgever – niet blij met uw advies, de lerarenopleidingen op HBO-niveau zouden verdwijnen terwijl die allerlei vernieuwingen doorvoeren om aantrekkelijker te worden.

,,Ik pleit voor nauwe samenwerking tussen verschillende soorten lerarenopleiding zodat studenten makkelijk kunnen switchen tussen een eerste- of tweedegraads lerarenopleiding of de pabo. Het klopt dat de opleiding dan niet meer toegankelijk is voor scholieren met een Havo-diploma, al zou je extra eisen kunnen stellen aan havisten die heel graag leraar willen worden en mensen die al beroepservaring hebben. De onderwijsvernieuwingen worden natuurlijk niet weggegooid, alleen wordt het niveau van de opleiding hoger.''

Is een praktijkgerichte HBO-opleiding niet veel geschikter voor het lerarenberoep dan een universitaire?

,,Natuurlijk zal in de nieuwe opleiding de praktijkcomponent, zoals de stage, een belangrijke rol blijven spelen. Dat is helemaal niet ongewoon, er zijn wel meer beroepsgerichte universitaire opleidingen zoals bijvoorbeeld medicijnen.''