Veel studenten blijven graag in eigen achtertuin

Vandaag opent minister Hermans (Onderwijs) de Haagse nevenvestiging van de Universiteit Leiden en nog dit jaar volgen drie universiteiten dit voorbeeld.

,,Dit jaar heb ik de tijd om rustig aan mijn studie te wennen en volgend jaar ga ik voor het eerst op kamers'', verklaart de student chemische technologie Edwin Berends (17) zijn keuze voor de vestiging van de TU Twente in Leeuwarden. Hij kan daardoor nog een jaar bij zijn ouders blijven wonen, waardoor hij 's avonds niet zelf voor zijn hapje hoeft te zorgen maar zo aan tafel kan schuiven. Ook waardeert hij de kleinschaligheid en de persoonlijke aandacht die de studenten op de Friese dependance krijgen. ,,Massacolleges hebben we hier niet, meestal bestaan de groepjes uit een paar studenten.''

De universiteiten gaan de boer op. Nevenvestigingen schieten als paddestoelen uit de grond. Nog dit jaar zouden er drie moeten starten. Vanmiddag heeft minister Hermans (Onderwijs) de dependance van de Universiteit Leiden in Den Haag geopend, waar het eerste jaar rond de 400 studenten worden verwacht. Hij zal dat doen in de Kloosterkerk, want over een locatie in het centrum wordt nog onderhandeld. De Universiteit van Amsterdam trekt naar de Flevopolder en opent waarschijnlijk nog dit najaar een vestiging in Almere. En de universiteiten van Maastricht en Eindhoven besloten vorige week tot een gezamenlijke dependance in Venlo.

Hierdoor komt de Friese vestiging van TU Twente en de Rijksuniversiteit Groningen die 14 jaar geleden werd opgericht in een heel ander daglicht te staan: van gewaagd experiment zijn zij opeens voorloper van een trend. De twee universiteiten wilden destijds universitair onderwijs voor Friese schoolverlaters aantrekkelijker maken door de mogelijkheid te bieden het eerste studiejaar in Leeuwarden te volgen. Vestigingsdirecteur Jan Osinga: ,,Ze kunnen nog een jaar thuis blijven wonen en rustig wennen aan de universiteit. Mocht het niet bevallen, dan kunnen ze overstappen naar het HBO en zijn ze niet voor niets naar Enschede of Groningen verhuisd. Jaarlijks studeren er ongeveer 120 studenten in de dependance, waarvan het gros na de propedeuse doorgaat naar de universiteit.

Ook andere universiteiten ontdekken het voordeel van een nevenvestiging als vooruitgeschoven post naar toekomstige studenten, afgestudeerden die verder willen leren en naar het bedrijfsleven. Bestuursvoorzitter S. Noorda van de Universiteit van Amsterdam ontkent dat hij net zoals Albert Heijn het liefst in elk dorp een vestiging zou oprichten om klanten te trekken en de concurrentie voor te zijn. Maar de universiteitloze Flevopolder is een aantrekkelijke markt. Daar wonende VWO'ers die huis en haard nog niet willen verruilen voor een studentenkamer in de hoofdstad, kunnen naar verwachting vanaf volgend jaar in de Almeerse dependance terecht voor een brede alfa-gamma propedeuse. Na die propedeuse kunnen ze hun studie vervolgen aan een andere universiteit. ,,Maar de UvA ligt als vervolgopleiding wel het meest voor de hand'', zegt Noorda.

Zo is ook de locatie in Venlo van de universiteiten Eindhoven en Maastricht vooral gekozen om de gunstige ligging. In het Duitse achterland wonen veel potentiële studenten (voorlopig alleen post-doctoraal) en in de omgeving van Venlo zijn verschillende bedrijven gevestigd die geïnteresseerd zijn in onderzoek en bijscholing voor werknemers. Ook vullen de universiteiten elkaar mooi aan: Maastricht richt zich op gezondheid, bedrijfskunde en economie en Eindhoven op techniek. ,,Je kunt als universiteit blijven roepen: kom maar binnen, we hebben zoveel te bieden'', zegt de Maastrichtse collegevoorzitter K. Dittrich. ,,Maar als het onvoldoende helpt, kun je beter zelf de regio ingaan.''

Behalve met het oog op de werving kunnen universiteiten met een dependance ook hun relatie met de omgeving versterken. Dat is nuttig in een tijd waarin de overheid zich terugtrekt, universiteiten de markt opgaan en steeds meer concurrenten van elkaar worden. Noorda (UvA): ,,Het inwonersaantal van Almere groeit enorm snel, maar de stad wil geen suburbia worden. Daarom wilden ze graag naast een hogeschool ook universitair onderwijs binnen de stadsgrenzen. Het leek een logische stap, de binding met Almere is groot.''

Met de Haagse vestiging zoekt de Leidse universiteit toenadering tot Den Haag als juridisch (het internationaal strafhof) en bestuurlijk centrum van Nederland. Het onderwijs zal zich dan ook toespitsen op die vakgebieden. Daarnaast mikt de universiteit met post-doctoraal onderwijs op de vele ambtenaren die de stad rijk is. ,,De Leidse universiteit krijgt door de nieuwe vestiging zeker een meerwaarde, zegt de zogenoemde kwartiermaker Marieke Bolle van de Haagse dependance. Andersom draagt de universiteit bij aan de wens van Den Haag om zich te profileren als kennisstad. Bolle: ,,We boeken winst door de ambities van de gemeente Den Haag met die van ons samen te smelten.''

Maar collegevoorzitter van de Erasmus Universiteit in Rotterdam H. van der Molen vraagt zich af of universiteiten niet een stap te ver gaan door bij potentiële studenten in de achtertuin te gaan zitten. ,,Er kunnen mij niet genoeg studenten naar Rotterdam komen, maar ze moeten wel zo gemotiveerd zijn dat ze er wat moeite voor over hebben. Vroeger was het heel normaal om voor een opleiding die je graag wilde volgen twee uur te reizen. Nu wordt het mensen wel heel makkelijk gemaakt. Iets dat je op een presenteerblaadje aangeboden krijgt is toch minder waard dan als je ervoor hebt moeten knokken.''