Spinnenbeet fnuikt vredesproces

De Colombiaanse guerrillabeweging FARC gaf gisteren toe drie Amerikanen te hebben vermoord. Een nieuwe slag voor het vredesproces.

,,Shit, broer, ik dacht dat het alledrie mannen waren. Hoe oud is dat wijf? Maak die hoerendochter maar af. Ze is geen familie van ons.''

Deze week verspreidde het Colombiaanse leger dit afgeluisterde telefoongesprek tussen een commandant van de linkse guerrillabeweging en één van zijn mannen. Het diende als bewijs dat de linkse guerrillagroep FARC twee Amerikaanse vrouwen en een jonge Amerikaanse milieuactivist had vermoord. Het drietal werd vorige week vlak over de grens met Venezuela gevonden met kogelwonden in hun gezicht en sporen van marteling op hun lichaam.

Op 25 februari was het drietal door onbekenden ontvoerd uit het gebied van de Colombiaanse U'wa-Indianen. Deze Indianenstam verzet zich tegen olieboringen van de multinational Occidental Petroleum in hun gebied. De drie Amerikanen steunden de indianen. Wat voor belang zou de linkse FARC nu hebben hebben bij de moorden, vroegen waarnemers zich af. Juist als FARC enige erkenning van de Verenigde Staten krijgt voor haar rol in het Colombiaanse vredesproces en de Republikeinen moord en brand schreeuwen wegens een geheim onderhoud van Amerikaanse diplomaten met de FARC in december? Want in Amerika staat de FARC te boek als een terroristische organisatie. Het is verboden daarmee te praten.

Op het eerste gezicht leek de moord ook meer te passen bij de praktijken van de rechtse paramilitaire doodseskaders van Colombia. De linkse guerrillabeweging ontvoert mensen voor losgeld, de rechtse paramilitairen om te moorden. Beide spelen ze hun rol in de vuile oorlog rond de olie-industrie, gekenmerkt door eindeloze aanslagen op installaties en pijpleidingen. De guerrillabeweging blaast de zaak op omdat in principe oliewinsten naar het Colombiaanse volk moeten gaan en in de praktijk de olie-industrie kan worden afgeperst. De rechtse paramilitairen moorden er als freelance milities van grootgrondbezitters en industriëlen op los onder linkse burgers. Indianenstammen als de U'wa zitten tussen hamer en aambeeld.

Familie en vrienden van de vermoorde Amerikanen dachten in eerste instantie ook aan een actie van de paramilitairen, zelfs al zei een leider van de U'wa-indianen meteen dat ze waren ontvoerd door FARC-leden. De 24-jarige milieuactivist Terence Freitas, die al jaren met de U'wa samenwerkt, zou door doodseskaders bedreigd zijn. ,,Terry had bewijzen gevonden die de oliemaatschappijen direct aan de paramilitairen verbonden'', wist de directrice van Freitas' organisatie, de `Coalitie voor volken en milieu van de Amazone'. Er waren anonieme dreigtelefoontjes naar zijn huis in Californië geweest. Collega's hadden hem afgeraden naar Colombia te reizen, maar hij was toch gegaan, samen met de 41-jarige Ingrid Washinawatok, een indiaanse uit Wisconsin, en de 39-jarige Lahe'ena'e Gay uit Hawaii.

Nu is het dus toch de linkse FARC. Na een `intern onderzoek' gaf woordvoerder Raúl Reyes gisteren toe dat commandant Germán Briceño, alias Grannobles, de opdracht tot de moord heeft gegeven. Grannobles is de broer van de machtige strateeg en `nummer twee' van de FARC, `Aap Jojoy'. Hij leidt het FARC-front in het woeste gebied aan de grens met Venezuela. `Broertje' bezorgt de organisatie al langer hoofdbrekens, omdat hij zijn kogels wel erg los in de loop heeft en wat al te opzichtig in drugs handelt. Het is geen geheim dat de guerrillabeweging zich in Colombia financiert met de bescherming van drugshandel. Maar het 45ste Front onder Grannobles maakt het bonter dan de rest.

De toedracht van de drievoudige moord is even absurd als gruwelijk. Zoals de traditie bij de FARC wil, hadden de strijders van het 45ste Front de drie Amerikanen ontvoerd om losgeld te eisen; ze gingen ervan uit dat de activisten eigenlijk voor de CIA werkten. Één van de vrouwen – waarschijnlijk Ingrid Washinawatok – werd in het bos door een spin gebeten. Dokters van een junglekliniek vertelden de strijders dat de vrouw er ernstig aan toe was.

De ontvoerders namen daarna contact op met hun commandant. Toen zij hem vertelden dat één van de vrouwen ernstig ziek was, besloot hij haar te laten vermoorden, want een Amerikaan die in de jungle stierf door gebrek aan medische zorg zou hem in problemen kunnen brengen. En ze was tenslotte `geen familie'.

Daarna moesten ook de twee getuigen uit de weg worden geruimd. Nu zitten `Aap Jojoy' en de FARC met de gevolgen. In de VS heeft de FARC nu niet alleen de Republikeinen, maar ook de hele linkse beweging tegen zich in het harnas gejaagd. De drugstsaar van de Verenigde Naties, de Italiaan Pino Arlacchi, haalde eveneens een streep door de FARC. Hij zegde een bijeenkomst af over een subsidieprogrammma voor de vervanging van cocateelt door alternatieve gewassen. ,,De guerrillabeweging is uitgesloten van welk programma dan ook'', verklaarde Arlacchi gisteren. Maar de Colombiaanse regering wil het danig in het slop geraakte vredesproces nog niet opgeven. De top van de FARC was niet van de moorden op de hoogte, beklemtoonde de Colombiaanse minister van Defensie, Lloreda, gisteren in The Miami Herald.

Voor de FARC zijn de moorden een gevoelige klap. Het imago van de beweging is bezoedeld, het toch al fragiele vredesproces heeft averij opgelopen en de vraag rijst hoeveel de centrale leiding te zeggen heeft over de veldcommandanten. Zou broertje Grannobles hebben beseft hoeveel schade hij aanrichtte toen hij het doodvonnis over `dat mens' uitsprak? Misschien wordt het zijn eigen doodvonnis. De FARC weigert hem uit te leveren, maar belooft ,,drastische maatregelen''. Al blijft hij natuurlijk wel familie.