Mugabe: oppositie is een `blank complot'

Zimbabwes president Mugabe ziet in de chaos in zijn land de hand van `de blanke'. De groeiende oppositie tegen zijn bewind komt echter vooral uit de zwarte hoek.

,,We moeten het kwaad uit het verleden vergeven en vergeten'', sprak premier Robert Gabriel Mugabe op 16 april 1980, bij de onafhankelijkheid van Zimbabwe. Onder het motto `Samen op Weg naar de Toekomst' vergaf de ex-guerrillaleider de blanke minderheid haar `zonden'. ,,Haatte u mij gisteren, vandaag kunt u niet om de liefde heen die ons bindt. Gisteren waren we vijanden, vandaag zijn we vrienden, met dezelfde nationale belangen, loyaliteit, rechten en plichten.''

Nu, 19 jaar later, toont Mugabe, sinds 1987 staatshoofd en getooid met de titel `Zijne Excellentie de Authentieke en Consistente Leider, President en Eerste Secretaris' zijn ware gezicht. Journalisten worden opgepakt en gemarteld, demonstranten in elkaar geslagen, blanke boeren van hun land gezet. En in de politieke chaos ziet de president de hand van `de blanke'. Mugabe vergaf helemaal niets. Afgelopen zondag zei de net 75 geworden president: ,,We vergaven hun (de blanken) het onrecht dat ze onze mensen aandeden tijdens het kolonialisme. Maar nu keren sommige van hen zich tegen onze verzoeningspolitiek. In dat geval moeten we die herzien.''

Hoewel de blanken in de economie nog altijd een zeer belangrijke rol spelen, veel groter dan hun relatieve bevolkingsaandeel (slechts 1,3 procent van de 12 miljoen Zimbabweanen is blank), is er behalve de president en zijn partij, de ZANU/PF, niemand in Zimbabwe die gelooft in een blank politiek complot. ,,De regering is in grote problemen en zoekt zondebokken'', aldus Basildon Peta, uitvoerend directeur van de Zimbabweaanse Journalistenbond. Zwarte Zimbabweanen die kritiek uiten op zijn bewind zijn in de ogen van Mugabe ,,zwarte blanken die de pet van de meester hebben opgezet''.

Mugabe dreigde deze week ook met nieuwe arrestaties van ,,liegende journalisten''. In januari en februari werden zes journalisten opgepakt en twee van hen gemarteld wegens kritische artikelen. ,,Ik maan alle ouders hun kinderen te vertellen zich te gedragen, want we gaan hen zeker arresteren.'' De vrije pers – alleen de weekbladen zijn vrij; radio, tv en het landelijke dagblad The Herald staan onder strenge regeringscensuur – vormt een grote bedreiging voor de regering. Volgens Peta wil Mugabe koste wat het kost voorkomen dat het publiek de waarheid hoort over zijn regime. ,,De waarheid is dat de levensstandaard sinds 1980 is gedaald met 80 procent. Zij die regeren zijn rijker en rijker geworden, ten koste van de gewone bevolking. Op het platteland leeft 70 procent van de mensen onder de armoedegrens, in de steden 60 procent.''

Peta wijst er verder op dat Mugabe te pas en te onpas een beroep doet op het Akkoord van Lancaster House (1979), dat de toenmalige blanke premier Ian Smith onder auspiciën van Groot-Brittannië sloot met de zwarte leider Abel Muzorewa. Zo maakt hij juist dankbaar gebruik van het gebrek aan bepalingen over de rechten van de mens in het akkoord en hanteert hij wetten uit de tijd van Smith. De arrestatie van de journalisten had plaats op basis van een draconische `blanke' wet uit 1973.

Terwijl Mugabe in Harare zijn vitriool spuide, kwamen in de tweede stad Bulawayo, hoofdstad van Matabeleland, leiders van het zwarte Zimbabwe Congress of Trade Unions en leden van 40 burgerorganisaties bijeen onder de noemer Working People's Convention. Ze gaven uiting aan hun grote ongenoegen over het regeringsbeleid. Door corruptie, wanbeheer en nepotisme is de Zimbabweaanse economie ingestort. De conventie besloot tot de oprichting van een nieuwe partij, die de ZANU/PF – de regeringspartij bezet op 3 na alle 150 Kamerzetels – zal bestrijden bij de verkiezingen van volgend jaar.

In Bulawayo werd al eerder een andere rivaal voor Mugabes partij opgericht: ZAPU 2000, een hernieuwde uitgave van Joshua Nkomo's vroegere ZAPU, die in 1987 opging in ZANU/PF. Daaraan ging een intimidatiecampagne vooraf tegen `dissidenten' in Matabeleland. In opdracht van Mugabe slachtte de Vijfde Brigade van het leger ten minste 10.000 mensen, onder wie veel ongewapende mannen, vrouwen en kinderen, op brute wijze af. ZAPU 2000 wil dat de waarheid over dat bloedbad openbaar wordt en dat de Matabele hun rechten terugkrijgen. ,,Matabeleland is een kolonie geworden van Harare'', aldus een lid van ZAPU 2000.