File op de Willemsbrug

In en bij Rotterdam zijn drie bruggen en vier tunnels die de twee oevers van de Nieuwe Maas en Nieuwe Waterweg met elkaar verbinden. Aan de tweede Beneluxtunnel, o.a. voor een nieuwe metro tussen Hoogvliet via Schiedam naar Rotterdam C.S, wordt gewerkt. Over de bouw van een derde stadsbrug, ten oosten van de Willemsbrug, wordt voorzichtig nagedacht. Bruggen en tunnels horen dus bij Rotterdam, maar nog niet zo lang pas in 1878 werd de eerste Willemsbrug in gebruik genomen. Tot dan waren schepen, ponten en veerbootjes, zoals de beroemde `Heen en Weer' tussen Katendrecht en de Veerhaven, de enige manier om de rivier over te steken.

Aan de geschiedenis van de Rotterdamse oeververbindingen is een kleine expositie gewijd in het Informatiecentrum van de dienst Stedebouw en Volkshuisvesting. Er zijn enige tientallen foto's van de Maas-, Benelux-, metro- en Willemsspoortunnel en van de drie bruggen, en uiteraard van de Hef, het ophaalbare deel van de spoorbrug tussen Noordereiland en Feijenoord, een monument van Rotterdamse nostalgie. Er draait een video over de openingen van bruggen en tunnels van de oorlog, met beelden van Polygoon-, NTS- en NOS-journaals.

De oudste foto op de expositie, uit 1871, toont de bouw van pijlers voor de in 1878 in gebruik genomen Willemsbrug, de eerste stadsbrug die op 1 juli 1981 buiten gebruik werd gesteld, afgebroken en vervangen door een nieuwe brug met dezelfde naam. De foto toont de andere (linker) Maasoever als een landelijk gebied, met boerderijen en een rij bomen: Feijenoord, dat veranderde in woonplaats van migranten uit Brabant en Zeeland, later uit Turkije. Op een foto uit het begin van de eeuw ziet men een boot met als naam `Vrachtzoeker III' een even kordaat zakelijke Rotterdamse benaming als de `Heen en Weer' naar Katendrecht.

Discussie en besluitvorming over nieuwe infrastructuur duurde destijds even lang als tegenwoordig. Het idee voor de eerste Willemsbrug (1878) werd al in 1840-'50 geopperd. Hetzelfde gold voor de gelijknamige spoorwegbrug. De regering besloot tot aanleg in 1860, maar pas in 1877 kwam deze eerste oeververbinding gereed. Later ging het sneller. Nauwelijks twaalf jaar nadat tot de bouw was besloten, werd in 1942 de Maastunnel voltooid, twee buizen van 450 meter lang, netjes betegeld en daarom wel de grootste badkamer van Nederland genoemd.

De expositie omvat ook maquettes van de Hef, de Willemsbrug en De Zwaan, de bijnaam voor de Erasmusbrug, die minder vaak wordt gebruikt dan kort na de opening enkele jaren geleden. En er zijn zes maquettes van studies voor een derde stadsbrug, waarvan drie voorzien in een brug tussen Feijenoord en het oostelijk deel van de Maasboulevard. Dat die er komt, lijkt slechts een kwestie van tijd. Want de Erasmusbrug heeft de `mentale kaart van Rotterdam veranderd' zoals bij de opening van de expositie werd vastgesteld. Op Zuid is nog een groot gebied te ontwikkelen, en een derde brug niet voor auto's maar voor alle andere vormen van verkeer - kan daarin een essentiële rol spelen.

Automobilisten die naar de andere oever willen, blijven aangewezen op de Willemsbrug, Erasmusbrug en Maastunnel.

De expositie geeft een aardig tijdsbeeld. Zo is er een foto uit 1941 van een ingang van de Maastunnel met een verkeersbord dat de maximale snelheid aangeeft: `40 km. Geldt ook hier'. En een foto van het verkeer op de Willemsburg in de jaren twintig toont dat files ook toen voorkwamen: men ziet een rij auto's achter een man die zijn handkar met negotie voortduwt.

Van de `Heen en Weer' tot De Zwaan ....en verder.

Tentoonstelling over oeververbindingen in Rotterdam.

T/m 31 maart van 9-16u. Informatiecentrum dienst Stedenbouw en Volkshuisvesting, Marconistraat 2. Metro Marconiplein.Toegang gratis.