Met de kinderen naar het Boekenbal

Joop Visser speelde zijn mooiste familieliedjes. En op een `Spermiles-markt' werd het `zaad' van bekende schrijvers uitgedeeld. Met het traditionele Boekenbal werd gisteravond in Amsterdam de Boekenweek 1999 geopend.

Kindermishandeling, ongewenste zwangerschap, echtelijke ruzies, stukgelopen relaties, oudermoord en overheersende moeders. Joop Visser, de montere liedjeszanger die het traditionele cabaretprogramma op het Boekenbal verzorgde, had zijn repertoire aan de avond aangepast. Immers, het thema van de Boekenweek 1999 is `Familie-album' en in de Amsterdamse Stadsschouwburg waren gisteravond enkele honderden uitgevers, boekverkopers, schrijvers en krantenredacteuren bijeen voor `Het erfelijk belast Boekenbal'.

En dus speelde Joop Visser, last minute vervanger van de door ziekte verhinderde heren van Jiskefet, met veel bijval zijn mooiste familieliedjes – over zwanger op de Veluwe (`en nog geen vijftien jaar'), over zijn tante en zijn oom (`denk om je condoom'), en over een gezin dat omkomt in de reclame. Het laatste was een subtiele verwijzing naar het Jiskefet-programmma dat het publiek was misgelopen: een brainstormsessie van het van tv bekende reclamebureau Multilul.

De televisie heeft bezit genomen van het literaire leven, zo bleek eens te meer. Dick Anbeek, voorzitter van de Stichting CPNB, vertelde in zijn openingstoespraak trots dat het Boekenbal op de lijst staat van `nationale evenementen' die het ministerie van OCW voor de publieke omroepen wil behouden: ,,Wij mogen niet achter de decoder''. De gangen en zalen van de schouwburg werden verstopt door mens en materieel van maar liefst elf cameraploegen. En het middelpunt van het Bal was de in televisiegeniek blauw geklede Connie Palmen, de schrijfster van het boekenweekgeschenk De erfenis (oplage 745.000 exemplaren) die er geen geheim van maakt dat ze de aandacht van de audiovisuele media prefereert boven het `talentloze onbenul' van de literaire kritiek.

Palmen werd gisteravond vergezeld door haar nieuwe geliefde Hans van Mierlo. ,,Het is mijn eerste Boekenbal'', zei het voormalige gezicht van D66; ,,ik ben blij dat alle aandacht uitgaat naar Connie.'' Op de vraag of het thema van de Boekenweek het paar al had geïnspireerd tot een voorgenomen huwelijk of verloving, gaf de eeuwige politicus geen commentaar – zelfs al fluisterde Palmen hem toe: ,,Zeg maar dat we in het geheim getrouwd zijn.''

Vergeleken met voorgaande jaren leek het Boekenbal half zo druk (zelfs bij de `Spermiles-markt', waar `zaad' van schrijvers werd uitgedeeld), half zo chic (smokingdragers waren overdressed), en dubbel zo warm (vooral op de bovenste verdieping waar gedanst kon worden op disconummers als `We Are Family' van Sisters Sledge). Adèle Bloemendaal en enkele andere muzikale acts hadden te kampen met slechte versterking, en de officiële opening van de Boekenweek om 0.00 uur, door La Palmen met een binnenkamervuurwerk, was een anti-climax.

Behalve televisiesterren als Catherine Keyl, Mieke van der Weij en staatssecretaris Rick van der Ploeg (,,zoveel bekende gezichten, zo'n slecht geheugen'') waren er ook nog schrijvers, al ontbraken erkende specialisten-in-familieverhoudingen als Renate Dorrestein (Ontaarde moeders), Nanne Tepper (De vaders van de gedachte) en Drs. P (Tante Mathilde en Tante Constance). Jan Mulder en Remco Campert, schrijvers van het boekenweekessay, hadden hun kinderen meegenomen; verder waren er Helga Ruebsamen, Joost Zwagerman en zijn gezworen vijanden Arjan Peters en Michaël Zeeman, en natuurlijk vaste gast Harry Mulisch. Had hij na al die jaren nog geen genoeg van het Boekenbal? ,,Ach, je hebt telkens een jaar om te vergeten hoe vervelend het was. En wat had ik anders op deze avond kunnen doen?'' Televisiekijken, naar de laatste aflevering van Oud geld, het ultieme familieverhaal? ,,Waarom zou ik? ik heb de eerste ook niet gezien.''