Kwakkelen

Voordat Joegoslavië uiteenviel in staatjes waarin – een enkele uitzondering daargelaten – kleinburgerlijkheid en nationalistische bekrompenheid de toon aangeven, was er in Joegoslavië van een kortstondig cultureel réveil sprake. Van Slovenië tot Macedonië wemelde het van de originele, veelal jonge muzikanten, schilders, theatermensen etc. En vooral ook van radiomakers.

Veel daarvan is verloren gegaan. Voor vrijwel alle republieken van ex-Joegoslavië geldt dat wie iets kon of een beetje pit had, meestal de gelegenheid te baat heeft genomen om elders in de grote wereld een onderkomen te vinden en een nieuw bestaan op te bouwen.

Voor de rest van de bewoners van ex-Joegoslavië is dat natuurlijk jammer: hun leven is er sinds de burgeroorlog toch meestal al niet leuker en gevarieerder op geworden, maar met de emigratie van de grappigsten en creatiefsten onder hen heeft de verveling weer een beetje verder veld gewonnen. Hopelijk is het een kwestie tijd: er wordt altijd weer nieuw talent geboren.

Dat het voor het moment een beetje kwakkelen is met de aardigste kanten van ex-Joegoslavië, is duidelijk aan het Servische radiostation B'92, al eerder beschikbaar via het Internet (dankzij de goede zorgen van de Nederlandse Internetprovider xs4all), maar sinds enige maanden ook grote delen van de dag te horen via de satelliet. Aan wie we dat hebben te danken is niet geheel duidelijk, maar vermoedelijk is het de BBC. De frequentie waarop B'92 en af en toe ook andere onafhankelijke, lokale Servische radiostations te horen zijn, was tot voor kort nog bestemd voor de doorgifte van de BBC Worldservice.

Misschien mogen we zelfs van een kleine wraakactie spreken. De BBC maakte namelijk tot voor kort een paar keer per dag een kort nieuwsbulletin in het Servisch, dat door veel kleine onafhankelijke radiostations in Servië van de satelliet werd geplukt en via de eigen zendertjes doorgegeven. Hetzelfde gebeurde trouwens ook met Servische bulletins van Radio France International, de Voice of America en andere buitenlandse omroeporganisaties. Vorig jaar, toen de internationale gemeenschap voor het eerst ernstige druk uitoefende inzake Kosovo, verbood de Servische overheid zulke doorgifte – onder het mom dat door de BBC en anderen anti-Servische propaganda werd bedreven. Als dat niet langer mag, lijkt iemand in Londen te hebben gedacht, laten we dan zorgen dat de lokale onafhankelijke radiostations van Servië in ieder geval elkaar kunnen horen via de satelliet.

De Servische uitzendingen van de BBC bestaan nog steeds, net als die van de andere buitenlandse omroeporganisaties. Radio Free Europe, het nog steeds bestaande conglomeraat van uit de Koude Oorlog daterende radiozenders voor de ex-communistische landen, heeft het aantal uren in het Servisch zelfs aanzienlijk uitgebreid en geeft ze per satelliet door op een frequentie die tot voor kort gereserveerd was voor de Russischtalige uitzendingen van Radio Liberty.

Het is B'92 op de satelliet aan te horen, dat talent het dezer dagen benauwd heeft in Servië. De nieuwsvoorziening lijkt veel voorzichtiger dan een paar jaar geleden: geen wonder als om je heen de ene na de andere onafhankelijke krant of zender wordt verboden. Ook de zwarte humor stroomt in de nachtelijke uitzendingen wat minder briljant dan vroeger. Geeft niet: ze moeten toch blijven.

B'92 via Hot Bird (13 graden oost): 11.114 v., audiocarrier 7.74. Via Internet op www.b92.net . De Engelstalige BBC Worldservice is in verband hiermee verhuisd naar Astra (19,2 oost): 11.553 h., 7.38. De Servische dienst van Radio Free Europe is te horen op Hot Bird 11.095 h., 8.10. Alles analoog.