Ironie als medeleven

In alle stilte, geheel in overeenstemming met zijn wens, is gisteren in zijn woonplaats Buenos Aires de Argentijnse schrijver Adolfo Bioy Casares begraven. Bioy overleed afgelopen maandag op 84-jarige leeftijd. Daarmee verloor de Spaanstalige literatuur een van zijn belangrijkste schrijvers van deze eeuw. De ,,aristrocraat in de Argentijnse letteren'' werd ondermeer bekend met werken als La invención de Morel (Morels uitvinding), La trama celeste (Het hemels complot) en El sueño de los héroes (De droom van de helden). In 1990 won hij met zijn oeuvre de Cervantes-prijs voor Spaanstalige literatuur. Zijn boeken zijn vertaald in meer dan twintig talen, waaronder het Nederlands.

Bioy gold als het prototype van de elegante Argentijn. Onvermoeibaar vrouwencharmeur, maar voor het overige wars van rumoerige publiciteit, bescheiden en goedgemutst en met een grondige hekel aan ,,arrogantelingen en domoren''. Als schrijver stond Bioy lange tijd in de schaduw van Jorge Luis Borges, met wie hij een uiterst nauwe vriendschap onderhield en zich literair en intellectueel verwant voelde. Pas na diens dood in 1984 brak definitief de faam en erkenning van het schrijverschap van Bioy door.

Bioy kreeg ondermeer bekendheid door de ironische manier waarop hij de kleinburgerlijke beslommeringen van de Argentijnen in de jaren twintig beschreef. ,,Ironie als vorm van medeleven'', zo werd de afgelopen dagen aan de stijl van de schijver gerefereerd. Zijn bekendste boek – La invención de Morel – geldt als een belangrijk werk in de traditie van het Latijnse surrealisme. Daarnaast staat Bioy bekend om zijn verhalende stijl. Naast Latijnse invloeden stond Bioy bekend als een groot bewonderaar van Engelstalige schrijvers als Conrad, Kipling en Wells.

Door zijn innemende karakter en discrete intellectuele opstelling was Bioy in brede kring geliefd. Zijn laatste jaren werden gekenmerkt door persoonlijke drama's als de dood van zijn vrouw en van zijn enige dochter, die bij een verkeersongeluk om het leven kwam. Zelf maakte de schrijver er geen geheim van dat hij er weinig voor voelde om te sterven. De dood, zo oordeelde Bioy, is ,,een vergissing die ik al van jongs af aan met me meesleep''.