Meer vrijheid voor individu in CAO

Werknemers zouden meer mogelijkheden moeten krijgen om vrije dagen op te sparen of in te ruilen voor geld. De werknemers en werkgevers, verenigd in de Stichting van de Arbeid (STAR), bevelen CAO-onderhandelaars aan om na te gaan of CAO's meer tegemoet kunnen komen aan de behoeften van de individuele werknemer.

De STAR schrijft dit in een concept-advies dat komende weken aan de achterbannen van werkgevers- en werknemersorganisaties wordt voorgelegd. De Stichting signaleert een toenemende ,,differentiatie'' van de arbeidsvoorwaarden op zowel het niveau van ondernemingen als dat van de individuele werknemer. Bedrijven willen daarmee meer flexibiliteit in de productie bereiken waar werknemers volgens de STAR steeds meer behoefte hebben aan arbeidstijd die rekening houdt met ,,wijzigende samenlevings- en taakverdelingspatronen''.

Het draait bij de individualisering van de arbeidsvoorwaarden om twee zaken: tijd en geld. CAO's van enkele bedrijven bieden al de mogelijkheid om tijd en geld tegen elkaar te ruilen. Ook is het mogelijk om in ruil voor vrije dagen kinderopvang te krijgen, een aanvulling op spaarloonregelingen of eerder of onder betere voorwaarden met pensioen te gaan.

De werkgevers willen dat werknemers hun vakantie-, verlof- en atv-dagen zoveel mogelijk inruilen voor geld. De toenemende vrije tijd van werknemers komt ondernemers slecht uit, omdat ze om de productie op peil te houden aanvullend personeel moeten aannemen of het bestaande personeelsbestand harder moeten laten werken. De vakbond voor hoger en middelbaar personeel heeft geen bezwaar tegen het inruilen van atv voor een hoger inkomen, maar de grote vakbonden vinden dat onaanvaardbaar. ,,Arbeidstijdverkorting is een groot goed en een succesvol onderdeel van het Nederlandse werkgelegenheidsbeleid'', stelt een woordvoerder van de vakcentrale FNV. ,,Tegen het afkopen van die atv zeggen wij nee.'' Het opsparen van vrije dagen om later een langere periode verlof op te nemen, heeft wel de instemming van de werknemersorganisaties.

Het STAR-advies valt samen met de Kaderwet Arbeid en Zorg waarover het kabinet half maart overeenstemming moet bereiken. Die wet moet werknemers de mogelijkheid bieden om verlofdagen op te sparen en om een deel van het salaris op te sparen voor een langere verlofperiode. In de wet moeten verder alle verlofregelingen worden ondergebracht, zodat meer flexibiliteit mogelijk is bij het gebruiken van de verlofdagen.

De werkgevers zien niets in de Kaderwet van staatssecretaris Verstand (Sociale Zaken). Zij menen dat wettelijke regelingen niet nodig zijn als in CAO's `à la carte' met individuele werknemers afspraken kunnen worden gemaakt. Verstand heeft de toorn van ondernemers gewekt door in de voorstellen voor haar Kaderwet op te nemen dat werknemers recht krijgen op tien extra verlofdagen. De werkgevers vinden dit voorstel onaanvaardbaar en menen dat de Nederlandse werknemer al meer vrije dagen heeft dan hij op kan maken.