Heel Frankrijk op de foto

Deze maand worden alle Fransen, illegalen, buitenlanders en zwervers geteld door het Franse bureau voor de Statistiek

Deze maand gaan de Fransen op de foto. De 33ste volkstelling laat niemand buiten beschouwing, ook zwervers, illegalen en buitenlanders komen er op. In 1,5 miljoen uur wil men sleutelgegevens verzamelen over meer dan 60 miljoen mensen en 29 miljoen huishoudens. Meedoen is verplicht.

In juni zijn de eerste gegevens bekend, maar de gedetailleerde verwerking zal duren tot het eerste halfjaar van 2001. De resultaten zullen voor iedereen, dus ook voor commerciële doeleinden, beschikbaar zijn. Ze zijn niet op naam en adres te herleiden, maar wel per wijk of groep van 2.000 mensen voor de algemene persoonsgegevens (nationaliteit, etnische achtergrond) en 50.000 mensen voor de gedetailleerde gegevens. Dat is de uitkomst van een taai debat tussen voor- en tegenstanders van absolute anonimiteit. De straf op niet meedoen of de waarheid achterhouden is symbolisch.

Karel de Grote organiseerde al volkstellingen in Frankenland, maar Napoleon schoeide het idee op ferme leest vanaf 1801. De gegevens waren nodig voor de vervulling van de dienstplicht en de inning der belastingen. Op den duur is de kennis van de samenstelling van de bevolking en haar welstand vooral van belang geworden voor de toepassing van het fijnmazig stelsel van subsidieregelingen.

Bij het Franse bureau voor de statistiek (INSEE) studeert men op een vorm van permanente enquête die deze ingrijpende operatie overbodig maakt, maar zo ver is het nog niet.

In Nederland werd in 1971 voor het laatst een volkstelling gehouden. De jaren ervoor was verzet gerezen tegen deze vorm van informatieverwerving, die werd gezien als een inbreuk op de privacy van burgers. Van de bezwaarden weigerde een klein deel – 35.000 – medewerking te verlenen. Op die weigering stond toen nog een boete. De overheid heeft sindsdien van een nieuwe volkstelling afgezien en trok ook de Wet op de volkstelling in.

De Franse volkstelling, die 400 miljoen gulden kost, geldt als richtsnoer bij de uitvoering van ten minste 200 wetten. De omvang van subsidies, het salaris van de burgemeester, en de financiële verhouding tussen de overheden hangen er van af. Dat is de reden waarom de gemeente Aumontzey in de Vogezen de volkstelling boycot: het landelijke dorp van 450 inwoners meent ten onrechte bij een stedelijk gebied te zijn ingedeeld. Dat betekent een aanzienlijke hogere waterzuiveringsaanslag.

Het INSEE put een schat aan socio-economische gegevens uit de 64 ton papier die men 3 april hoopt te hebben verzameld. Van het aantal staafmixers, tot en met woon-werkverkeer en sportgewoontes, wordt het hele Franse leven in kaart gebracht. Dat resulteert in fascinerende, gespecialiseerde publicaties.

Een leger van 115.000 tijdelijke medewerkers van het INSEE (veel werklozen en studenten) gaat vanaf vandaag langs iedere voordeur in Frankrijk. De formulieren worden persoonlijk afgegeven, en een paar dagen later weer opgehaald. Iedereen moet zijn naam vermelden. Dat is om te voorkomen dat een persoon of gezin twee keer meedoet of vergeten wordt. De gegevens worden alleen statistisch verwerkt. De Nationale privacy-commissie (CNIL) garandeert dat de informatie niet wordt misbruikt voor belasting- of andere administratieve controles.

Demografische informatie en resultaten van de telling (recensement) zijn te vinden op www.insee.fr