Brazilië krijgt meer lucht, vooruitzicht blijft grimmig

Het IMF heeft de voorwaarden van het internationale hulppakket van ruim 41 miljard dollar aan Brazilië versoepeld. Maar de vooruitzichten voor het land blijven grimmig.

Het is in de historie van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) zelden voorgekomen. Na de vrije val van de Braziliaanse munt in januari kreeg de grootste economische macht van Latijns Amerika gisten het groene licht voor de tweede tranche van het internationale reddingspakket van 4,9 miljard dollar gegeven. Maar in plaats van eisen te stellen aan het totale overheidstekort, neemt het IMF nu genoegen met een sanering van de overheidsuitgaven, zónder daar de renteaflossingen bij op te tellen.

Dit betekent dat de regering van president Cardoso van het IMF weer wat lucht heeft gekregen. Door de waardedaling van de Braziliaanse munt, sinds de loslating van de koppeling met de dollar op 13 januari, met meer dan veertig procent, zijn immers ook de buitenlandse schuldbetalingen met veertig procent gestegen. Tel daarbij op de zeer hoge rentestand van 45 procent, en het plaatje van een overheid die zichzelf wurgt in schuldbetalingen is compleet.

Door de versoepelde eis van het IMF hoopt de regering nu de steun van het parlement terug te winnen. Binnen de regeringspartijen was grote wrevel ontstaan over de `bemoeizucht' van het IMF. Met name de door het IMF geëiste hoge rente (om de munt op peil en de inflatie buiten te houden) stuit op verzet.

Wat betreft de overheidssanering zit president Cardoso nu redelijk op rozen. Met het IMF is afgesproken dat het surplus over het overheidsbudget eind dit jaar 3,1 procent van het bruto binnenlands product zal bedragen. Maar de rentebetalingen hoeven hierbij niet te worden meegerekend. Deze doelstelling is hierdoor gemakkelijk te halen als de regering aan de voorgenomen banenstop bij de overheid en bevriezing van alle promoties vasthoudt.

Vorige week loste president Cardoso ook het probleem op van de opstandige deelstaatgouverneurs, die weigerden hun schuld aan de regering af te betalen. Het moratorium van de gouverneur van de rijke deelstaat Minas Gerais, ex-president Itamar Franco, was in januari aanleiding tot de speculatieve aanval die leidde tot de devaluatie van de munt. Itamar Franco staat nu alleen. President Cardoso heeft de geldkraan naar de deelstaat dichtgedraaid, en de zes gouverneurs van de linkse oppositie ervan overtuigd dat het beter is hun schuld te betalen.

Brazilië is echter nog lang niet op het droge. Integendeel. Ook in het akkoord met het IMF wordt uitgegaan van een diepe recessie. Na zes jaar van groei zal de economie dit jaar met 3,5 tot 4 procent achteruitgaan, zo becijfert het IMF. Experts denken dat dit cijfer nog veel te optimistisch is. Zoals ook de afgesproken 10 procent inflatie zou getuigen van een hopeloos optimisme.

,,Óf de regering is niet serieus, óf ze verbergt dat er nog een veel grotere recessie voor de deur staat'', luidde het commentaar van de machtige ondernemersbond van Sao Paulo (Fiesp) op het nieuwe IMF-akkoord.

In het akkoord wordt namelijk tot ieders verbazing uitgegaan van een overschot op de handelsbalans van 11 miljard dollar, ofwel het verschil tussen export en import. Door de dure Braziliaanse munt werd er de afgelopen jaren meer geïmporteerd dan geëxporteerd. Door de devaluatie van de Braziliaanse munt is importeren nu onbetaalbaar geworden, terwijl exporteren makkelijker wordt. Dat betekent dat voor het eerst in jaren de Braziliaanse handelsbalans weer positief wordt.

Maar 11 miljard dollar is wel érg positief, menen de experts. ,,Om dat te bereiken zou de import met 35 procent moeten dalen'', stelt de voormalige `wondereconoom' van de militaire dictatuur, het parlementslid Delfim Netto. De econoom van de Algemene bond van industriëlen is echter dezelfde mening toegedaan. ,,Een overschot van zes miljard zou al heel mooi zijn'', stelt Renato Fonseca, en wijst erop dat de import van buitenlandse producten de afgelopen maand weliswaar met twintig procent is gedaald. Maar dat betekent nog niet dat de export is toegenomen. In februari dit jaar werd er 12 procent mínder geëxporteerd dan een jaar geleden. Bedrijven moeten immers duur lenen om te produceren en dus te exporteren. Uiteindelijk kan mogelijk alleen een nog verdere instorting van de Braziliaanse economie en dus van de import de beoogde 11 milard dollar handelsoverschot opleveren, stellen de experts. En dat is alles behalve een florissant vooruitzicht.