`Kinderboekenwereld is tropisch eiland'

`Een Assepoes die niet naar het Boekenbal mag.' Zo schetst hoofdredacteur Joke Linders de positie van het kinderboek in Literatuur zonder leeftijd. Het laatste nummer van dit drie maal per jaar verschijnende magazine is gewijd aan emancipatie. Onder die noemer samengebracht zijn stukken over de positie van kinderboeken in de literatuur, de media en wetenschap. Het biedt een gedegen overzicht maar levendig is het nauwelijks te noemen. Ook niet wat betreft de vormgeving, al is die met ingang van dit nummer vernieuwd en verbeterd. Literatuur zonder leeftijd is allesbehalve een glossy; het blijft een wat dor uitziend boekje.

Het onderwerp `emancipatie' verrast niet, voor het enige tijdschrift in Nederland dat zich expliciet wijdt aan de `studie van kinder- en jeugdliteratuur'. De redactie beschouwt kinderboeken als een literair genre, dat als autonoom kunstwerk, los van de beoogde lezer, bekeken moet worden. Er is weinig ruimte voor andersdenkenden ingericht en een zekere verongelijktheid kleeft het blad aan. Aan polemiek ontbreekt het. Literatuur zonder leeftijd beschikt niet over een budget om voor bijdragen te betalen. Voor een groot deel is het blad daardoor veroordeeld tot preken voor eigen parochie.

Sjoerd Kuyper, geïnterviewd over zijn schrijverschap, is nuchter over zijn positie in de literaire wereld. ,,Ik denk dat wij kinderboekenschrijvers helemaal geen emancipatie willen. Wij krijgen kleine kutstukjes in de krant, worden nooit deftig besproken bij Michael Zeeman. Ik zie de kinderboekenwereld als een lekker tropisch eiland ver van de kille calvinistische rompslomp op het vasteland.'' Maar soms ergert hij zich: ,,Zie je weer eens een lijstje met meest vertaalde boeken, staat Youp Mulisch altijd op 1, met 17 vertalingen, en Youpie Palmen op 2, met 14 vertalingen, en Youp Finkers op 3, met 8 vertalingen, en nergens zie je de 60 vertalingen van het werk van Paul van Loon.''

Behalve Kuyper zijn Jacques Vriens, Anne Provoost en Ted van Lieshout geïnterviewd. Vriens, voormalig onderwijzer en auteur van, zoals hij zelf zegt, `lekkere leesboeken', noemt de jury van de Gouden en Zilveren Griffels `elitair', voornamelijk omdat onduidelijk is wat de maatstaven van de jury zijn. Zelf is hij het de ene keer wel, de andere keer niet eens met de bekroningen, wat zijn betoog een beetje onderuit haalt. In hoeverre bepaalt zijn smaak of hij het met de prijzen eens is? De interviewer, Wilma van der Pennen, legt hem het vuur te weinig aan de schenen.

Ted van Lieshout is met ingang van dit nummer de vaste columnist van Literatuur zonder leeftijd. Zijn eerste column, getiteld `Twee heren', heeft de vorm van een dialoog, tussen hemzelf en iemand die hem ijdelheid verwijt omdat zijn boeken niet direct gericht zijn op de overdracht van normen en waarden. Van Lieshouts toon is inderdaad een beetje zelfgenoegzaam, maar hij heeft wel gelijk. Hij wil als schrijver van kinderboeken geen hoger pedagogisch doel dienen, hij is een kunstenaar wiens boeken toevallig voor kinderen zijn. Soms doet hij wat de vorm betreft een concessie: zijn jeugdboek Gebr. begint al met de dood van een broertje, zodat dat in het verhaal niet meer zo hard aankomt.

Literatuur zonder leeftijd zou gebaat zijn bij het aantrekken van andere, verbazender auteurs. Redacteur Helma van Lierop, tevens hoogleraar kinder- en jeugdliteratuur aan de Letterenfaculteit van Leiden, had bijvoorbeeld geïnterviewd kunnen worden door iemand die niet vertrouwd is met het kinderboek als object voor wetenschappelijke studie. Nu komt ze weg met de opmerking dat ze nou eenmaal `van nature' niet geneigd is tot `sweeping statements'.

Wat ontbreekt zijn de tegenstemmen, de discussie, recensenten van volwassenen literatuur die eens een kinderboek bespreken bijvoorbeeld. Behalve degelijk en integer zou het blad met meer durf gemaakt moeten worden. Straat- en schoolpleinrumoer ontbreken nu grotendeels.

Literatuur zonder leeftijd, jaargang 12, nummer 47. Prijs fl.22,50. Te bestellen bij Stichting ter Bevordering van de Studie van de Kinder- en Jeugdliteratuur, Postbus 17162, 1001 JD Amsterdam.