Kasparov raakt moment in verwarring

Ook een schaker die remise speelt tegen Garry Kasparov kan het vervelende gevoel hebben dat hij zojuist op zijn tekortkomingen is gewezen. Bijna timide keek Vladimir Kramnik zaterdag naar de fraaie verdedigingsmanoeuvres die zijn tegenstander volop genietend liet zien in de nazit van hun partij uit de elfde ronde van het supertoernooi in Linares. Allebei hadden ze zich met behulp van hun computer precies op deze variant voorbereid, maar dat wilde nog niet zeggen dat ze hetzelfde hadden zitten doen.

Kasparov vertelt graag dat het gebruik van een computer je spel alleen verrijkt als je zelf de baas blijft in je onderzoekingen. Dit was een mooi praktijkvoorbeeld. Kramnik was in zijn analyse tot aan de stelling na de 31ste zet gekomen, had zijn computer aan het rekenen gezet en vernam na een half uur het oordeel dat hij gewonnen zou staan als deze stand op het bord zou komen. Die mededeling had Kasparov ook gekregen, maar hij geloofde zijn computer niet. Zijn instinct had hem niet bedrogen. Hij kwam een opstelling op het spoor waarmee zwart zich elegant kon verdedigen en zag zijn gelijk bewezen in een nader onderzoek. Aan dat onderzoek mocht de computer weer wel meedoen.

De remise tegen Kramnik haalde het laatste restje spanning uit het toernooi. Een dag later mocht Kasparov zich zelfs al toernooiwinnaar noemen dankzij een fortuinlijke overwinning op Michael Adams. Daarmee groeide zijn voorsprong op Kramnik uit tot 2,5 punt.

Die hoofdprijs houdt Kasparov eigenlijk alleen nog maar zijdelings bezig. Zijn hogere doelen zijn het tillen van zijn rating naar een nieuwe recordhoogte en een eindresultaat dat de boeken in kan als de beste toernooiprestatie uit de schaakgeschiedenis.

Kasparov zei na zijn remise tegen Kramnik dat hij zijn zinnen heeft gezet op een eindscore van 10,5 uit 14. Volgens hem zou dat een grotere prestatie zijn dan de 11 uit 13 die Anatoli Karpov in 1994 in Linares behaalde in een minder sterk veld. Na zijn zege op Adams, die hem al op 9,5 uit 12 bracht, wilde hij niet ingaan op de vraag of hij zijn plannen nu ging bijstellen.

Zijn voornaamste zorg in de resterende rondes lijkt het vasthouden van zijn concentratie. Mocht die even verslappen dan kan hij in elk ieder nog rekenen op zijn moeder. Elke partij die hij speelt, volgt ze van de eerste tot de laatste zet en ze lijkt meer gespannen dan hijzelf. Zaterdag reageerde ze op de vraag of ze nerveus was met een alleszeggend: ,,Praat me er niet van.''

Wat er nog kan misgaan werd duidelijk in de opening van zijn partij tegen Adams. Kasparov behandelde zijn Spaanse opstelling zo verward dat hij na een zet of twintig al probeerde om te schakelen. Hij had dan wel wit, maar het was al de hoogste tijd om aan verdedigen te gaan denken. Ook dat ging hem niet goed af. Hij kon pas opgelucht ademhalen toen Adams in tijdnood een gouden kans liet liggen. Daarmee was de remise binnen bereik en na de tijdcontrole kon hij zelfs vaststellen dat hij in het eindspel zonder risico op winst kon spelen.

In die fase troefde hij Adams alsnog af. Eén onnauwkeurigheid van de Engelsman werd uitgebuit met mathematische precisie, zoals de winnaar het zelf omschreef. Na 65 zetten liet Kasparov zijn zevende overwinning aantekenen.

De krachtsexplosie van Kasparov laat weinig ruimte voor de andere spelers. Voor een deel ligt dat ook aan henzelf. Te veel partijen eindigen te snel in remise. In de twaalfde ronde waren Vasili Ivantsjoek en Peter Leko al na dertien zetten klaar. Dat was wel eens anders in Linares.

Vishy Anand herstelde zich zaterdag soepel van zijn pijnlijke nederlaag tegen Kasparov. In een voorbeeldig gevoerde partij overklaste hij Veselin Topalov met een fraai stukoffer. Maar een dag later kon ook Anand niet boeien. De verwachtingen voor het prestigeduel tegen Kramnik waren hooggespannen, maar het werd een bloedeloze korte remise.

In Wijk aan Zee verklaarde Kasparov dat het voor het schaken het beste zou zijn als hij zijn titel op het spel zou zetten in een match tegen Anand. Dat lijkt nog steeds een aantrekkelijke optie, maar het zal na Linares zeker lastiger zijn sponsors te overtuigen van de noodzaak van die match.