Toch nog een mens

Een cycloon. Het Beest van Bakoe. Monster met de duizend ogen en de duizend armen. De superlatieven vliegen weer rond nu Gari Kasparov ouderwets huis houdt in Linares. In Vrij Nederland lees ik dat Vasili Ivantsjoek in zijn woonplaats Lvov vaak naar de kerk gaat, daar bidt tot God en dan menigmaal het gezicht van Kasparov voor zich ziet. Dat was nog voordat hij in Linares twee keer van Kasparov verloor. Het kan ook geen goede voorbereiding zijn, tot God bidden en dan Kasparov zien.

Toen Kasparov in Wijk aan Zee van Sokolov had verloren, bromde hij dat hij in ieder geval zeker wist dat hij iedereen een plezier had gedaan. En inderdaad, het plezier was wereldwijd. In Bermuda was toen ook een toernooi aan de gang en iemand kwam met het bericht dat Kasparov in Nederland een partij verloren had. ,,Een collectieve juichkreet van opluchting vulde de zaal. Het beest was toch gedeeltelijk menselijk gebleken.'' Aldus Murray Chandler in British Chess Magazine.

Donderdag, toen er in Linares een vrije dag was, had Kasparov van zijn negen partijen er vijf gewonnen en niets verloren. Hij stond anderhalf punt voor op Kramnik en twee punten op Anand. Hij moest tegen beiden nog met zwart, maar hij had al zijn vier partijen met zwart gewonnen. Met wit nog slechts één keer. Was het soms beter om zwart te hebben? In zekere zin misschien wel. ,,Als ze met wit op winst willen spelen, nemen ze een risico, want dan moeten ze mij ook laten spelen'', zei Kasparov.

Als hij klaar was belde hij naar Rusland om aan de mensen die de Internetpagina's van `Club Kasparov' beheren zijn analyses door te geven. `Wie spreekt zaait, wie luistert oogst' is het motto van Club Kasparov. Wij lezers oogsten dankbaar. Op een van de dagen zagen we dat Kasparov mopperde op de schaakcolumnist Mig die elders op het Internet gevestigd is. Kasparov had een dag eerder een variant aangegeven waarin hij groot voordeel zou hebben, en Mig had toen geschreven dat hij dat niet zo duidelijk zag. ,,Als hij het niet gelooft moet hij met varianten komen'', schreef Kasparov.

Naast het toernooi vocht hij nog een kleinigheidje uit op het Internet. Het deed denken aan Wim Kok, die bij alle zorgen om het schip van staat op koers te houden, ook nog tijd had om te vertellen wat er wel en niet in de kranten moest staan. Mig excuseerde zich meteen, hij had alleen maar willen zeggen dat hijzelf te zwak was om het te begrijpen, niet dat het niet waar was wat Kasparov zei.

Hij heeft er de wind wel onder en je zou bijna vergeten dat er nog andere spelers in Linares meedoen. Anand en Kramnik riskeren weinig en pakken een winst mee als die langs komt. De wispelturige Ivantsjoek doet vreemde dingen. Tegen Adams stond hij een kwaliteit voor, hij had nog vele seconden voor zijn veertigste zet en iedere redelijke zet zou winnen. Hij overschreed de tijd. En de volgende dag tegen Leko weer. Nu stond hij een pion achter in een toreneindspel, maar het was helemaal niet duidelijk of het ook verloren was en hij had minuten om zijn veertigste zet te doen. En tegen Kasparov gaf Ivantsjoek twee keer op in stellingen die inderdaad verloren waren, maar nog zo ingewikkeld dat ieder ander het zich zou laten bewijzen.

Wit Anand-zwart Svidler

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 g7-g6 3. Pb1-c3 d7-d5 4. Pg1-f3 Lf8-g7 5. Dd1-b3 d5xc4 6. Db3xc4 0-0 7. e2-e4 a7-a6 8. e4-e5 b7-b5 9. Dc4-b3 Pf6-d7 10. h2-h4 Kasparov-Svidler, Wijk aan Zee 1999, ging verder met 10. e5 fxe6 11. Le3 en wit won deze partij heel mooi. Anand heeft geen zin om te kijken welke verbetering Svidler had voorbereid. 10...c7-c5 11. e5-e6 c5-c4 12. Db3-d1 Pd7-b6 13. e6xf7+ Tf8xf7 14. h4-h5 Pb8-c6 15. h5xg6 h7xg6 16. Lc1-e3 Lc8-f5 Een nieuwe zet die niet goed uitpakt. Bekend zijn 16...Pd5 en 16...Lg4. 17. Pf3-g5 Tf7-f6 18. g2-g4 Lf5-e6 19. Pc3-e4 Le6-d5 20. Dd1-d2 Tf6-d6 Dit onttrekt een stuk aan de verdediging van de koningsstelling en de druk tegen d4 blijkt weinig te betekenen. Beter was waarschijnlijk 20...Tf8. 21. f2-f3 Ld5xe4 22. f3xe4 Pb6-d7 Haastig in de verdediging, hij heeft geen tijd om op d4 te slaan. 23. Dd2-h2 Pd7-f8 24. e4-e5 Td6-d7 Hier zou 24...Txd4 meteen verliezen wegens 25. Df2. 25. Pg5-e6

Een fraaie winstzet. Na 25...Pxe6 wint wit met 26. Dh7+ Kf7 27. Lg2 of zelfs 27. Lxc4 25...Dd8-a5+ 26. Le3-d2 Pc6xe5 Zoals eerder genoemde Mig aangeeft zou 26...Lxe5 nog tot aardige varianten leiden, maar ook niet helpen. 27. Lf1-e2 c4-c3 28. Ld2xc3 b5-b4 29. Pe6xg7 b4xc3 Volgens verslaggever García van El País liet zwart uit hoffelijkheid een aardig slot toe, in plaats van met 29...Pf7 het uitzichtloze leven te rekken. 30. Dh2-h8+ Kg8-f7 31. 0-0+ Zwart gaf op.

Wit Kasparov-zwart Ivantsjoek

1. d2-d4 d7-d5 2. c2-c4 d5xc4 3. Pg1-f3 e7-e6 4. e2-e3 c7-c5 5. Lf1xc4 a7-a6 6. 0-0 Pg8-f6 7. Lc4-b3 Pb8-c6 8. Pb1-c3 c5xd4 9. e3xd4 Lf8-e7 10. Tf1-e1 0-0 11. a2-a3 Ook hier klinkt een echo uit Wijk aan Zee, waar Kasparov tegen Anand 11. Lf4 deed. 11...Pc6-a5 12. Lb3-c2 b7-b5 13. d4-d5 Als zwart nu net als Anand 13...exd5 14. Dd3 Pc6 zou doen, heeft wit na 15. Lg5 een winnende aanval, omdat zwart geen 15...Pb4 meer heeft. 13...Pa5-c4 14. Dd1-d3 Tf8-e8 Hier dacht Kasparov een uur na, speurend naar een directe beslissing. Hij overwoog 15. Pd4, 15. Lg5 en 15. Pg5, drie gevaarlijke aanvalszetten, maar hij vond ze niet overtuigend en kiest voor een positionele aanpak. Met rustige middelen weet hij in het vervolg zijn stelling steeds te versterken.15. a3-a4 e6xd5 16. a4xb5 a6-a5 17. b2-b3 Pc4-d6 18. Pf3-d4 Lc8-b7 19. f2-f3 Ta8-c8 20. Pc3-a4 Le7-f8 21. Lc1-g5 g7-g6 22. Dd3-d2 Te8xe1+ 23. Ta1xe1 Pd6-e8 24. Te1-e2 Lf8-b4 25. Dd2-e3 Tc8-c7 26. Lc2-d3 Tc7-e7 27. De3-c1 Te7xe2 28. Ld3xe2 Dd8-e7 29. Dc1-e3 De7xe3+ 30. Lg5xe3 Het lijkt zo simpel wat wit allemaal doet, waarom kunnen wij dat niet? 30...Pf6-d7 31. Pd4-c6 Lb7xc6 32. b5xc6 Pd7-b8 33. Le3-b6 Lb4-d6 34. Pa4-c3 Ld6-c7 35. Lb6-f2 d5-d4 36. Pc3-d5

Zwart gaf op en dat is toch wel verbazend, net op het moment dat hij wits sterke vrijpion op c6 kan elimineren. Kasparov geeft 36...Pxc6 37. Lb5 Pb4 38. Pxb4 Pd6 (zo redt zwart zijn stuk, zou hij dat overzien hebben?) 39. Pd5 (volgens Kasparov wint het eindspel na 39. Ld3 op den duur ook) Pxb5 40. Pxc7 Pxc7 41. Lxd4 Pd5 42. Lf2! en nu geeft hij vier subvarianten waaruit moet blijken dat zwart het eindspel van paard tegen loper niet kan houden. Niet iedereen is overtuigd en vanaf het moment dat Ivantsjoek opgaf, gaat dat tien zetten diep. Ieder ander dan Ivantsjoek had het willen zien.