Kasparov laat Anand versteend achter

Tijdens het superschaaktoernooi in Linares trof Garry Kasparov gisteren de winnaar van vorig jaar, Vishy Anand. De Rus legde tegen de Indiër een onverzadigbare strijdlust aan de dag.

Zwevend tussen puur geluk en stomme verbazing voerde Garry Kasparov kort voor het eind van de tiende ronde van het supertoernooi in Linares een onvergetelijke act op. Meteen nadat hij zijn vijftigste zet had uitgevoerd, stond hij op en liep naar de rand van het podium om zijn moeder en zijn secondant aan te kijken die hem ruim vier uur vanaf de eerste rij hadden gevolgd.

Terwijl hij zijn jasje, dat hij had meegegrist, aantrok, zag je onder zijn gezicht een onbedwingbare lach golven. Het ongelooflijke was gebeurd en zijn stralende ogen vertelden het allemaal. Ook zijn zesde partij met zwart had hij gewonnen en dat niet alleen, hij had gewonnen van Vishy Anand, de winnaar van vorig jaar, en de enige speler die hem in zijn ogen in een match om het wereldkampioenschap zou kunnen bedreigen.

Kasparov slaagde erin om zijn lach te bedwingen, maar niet lang. Nadat hij even achter de coulissen was verdwenen, kwam hij met een brede grijns het podium weer op om te zien of Anand al had opgegeven. Die zat nog steeds als versteend naar het bord te kijken, zodat er voor Kasparov niets anders overbleef dan weer weg te gaan. Pas toen Kasparov voor de tweede keer terugkwam, dit keer zijn handen half ophoudend, alsof hij zich verontschuldigde voor het feit dat hij zijn tegenstander alsnog in een remisestand had afgetroefd, gaf Anand zich gewonnen.

Wat was gezien als de partij die de spanning zou kunnen terugbrengen, werd een nieuwe demonstratie van de onaantastbaarheid waarmee Kasparov in Linares iedereen zijn wil oplegt. Anand wist al na vijf minuten dat hij het psychologische voordeel van de witte stukken kwijt was. Na zestien vlot uitgevoerde zetten week Kasparov af van een partij tussen Leko en Topalov waarmee de witspeler in de derde ronde prima spel had gekregen. Kasparov speelde zijn nieuwe idee, stond op en keek zijn tegenstander aan met een uitdagende blik.

Het antwoord kostte Anand veel tijd, maar hij gebruikte zijn tijd goed. Met zorgvuldig gekozen zetten stuurde hij op een duizelingwekkende stelling aan die hem op zijn minst remise leek te beloven. In de perskamer ontstond zelfs even het idee dat wit totaal gewonnen stond, door de optimistische conclusie die een computer had getrokken.

Op hun eigen manier bezweken ook de kenners voor het plan dat Kasparov had uitgebroed. Ook hij had aanvankelijk zijn twijfels gehad over deze manier van spelen. ,,Steeds weer vertelde de computer me dat zwart verloren stond, totdat ik ineens dit concept op het spoor kwam dat zwart prachtige aanvalskansen geeft'', verklaarde Kasparov. ,,Tien uur heb ik er samen met Joeri Dochoian aan gewerkt. Het is levensgevaarlijk voor wit en ik denk dat alleen een speler als Anand in staat is om niet meteen onder de druk te bezwijken.''

Dat Anand onder grote druk stond, bleek ook uit zijn lichaamstaal. Terwijl Kasparov met grote regelmaat de lippen tevreden tuitte en zijn beslissingen vlot nam, zat de Indiase grootmeester gespannen en ongemakkelijk over zijn zetten na te denken. Voor de toeschouwers was die lichaamstaal een welkome bijkomstigheid, want juist op de cruciale momenten liep het elektronisch demonstratiebord waarop de partij te volgen was vast en verschenen er surrealistische stellingen in beeld. Tot grote ergernis van Kasparov: ,,Hoe kan zoiets gebeuren? Dat het publiek niet kan meegenieten van zo'n fantastische partij. Misschien was het wel daarom dat ik een fout maakte waarmee ik mijn winnende voordeel verspeelde.''

Het was tekenend voor de onverzadigbare strijdlust van Kasparov dat hij ook in het vervlakte eindspel nog naar winst bleef zoeken. Onder die druk bezweek Anand ten slotte wel en dat was het moment voor Kasparov om zijn geluk te gaan delen met zijn moeder en zijn secondant.

Zes partijen achter elkaar winnen met zwart is een prestatie die op grootmeesterniveau volstrekt uniek is. De verklaring van Kasparov was eenvoudig: ,,Dat komt voor een deel ook door de instelling van mijn tegenstanders. Zij willen spelen en daardoor kan ik laten zien wat ik afgelopen zomer allemaal heb voorbereid voor mijn match tegen Sjirov. Ik ging ervan uit dat Sjirov me ook steeds zou aanvallen en was overtuigd dat ik die match met zwart zou winnen.''

Nu die match niet is doorgegaan en ook de match die hij zo graag tegen Anand zou willen spelen nog een grote vraag is, zal Kasparov zich voorlopig tevreden moeten stellen met een nieuwe verbetering van zijn Elo-rating. Om zijn huidige rating te behouden hoeft hij nog maar een half punt te scoren in de resterende vier rondes.

,,Als ik geluk heb, lukt me dat al in de elfde ronde'', zei hij met een bescheidenheid die moeilijk te doorgronden was. Vandaag speelt hij tegen Vladimir Kramnik, die op veilige afstand de tweede plaats bezet. Kasparov heeft zwart.