`Bescherm wetenschap tegen pressie'

Er moet een Vertrouwenspersoon voor de Wetenschap komen bij de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW). Tot deze figuur zouden wetenschappers zich kunnen richten wanneer zij in conflict zijn geraakt met opdrachtgevers die publicatie van onderzoek trachten te blokkeren omdat de resultaten politiek ongewenst zijn.

Dit bepleiten de antropologen prof. dr. A.J.F. Köbben en drs. H. Tromp in hun boek De onwelkome boodschap, of: Hoe de vrijheid van wetenschap bedreigd wordt. Daarin geven de auteurs 37 voorbeelden van dit soort pressie. Het boek is een uitvloeisel van een drie jaar geleden in NRC Handelsblad verschenen artikel van Köbben. Daarin beschreef hij hoe ambtenaren van het ministerie van OCW druk hadden uitgeoefend op het Leidse onderzoeksinstituut LISWO om de cijfers van een onwelgevallig onderzoek naar ziekteverzuim in het onderwijs bij te stellen. In zijn artikel riep hij onderzoekers met vergelijkbare ervaringen op met hem in contract te treden. Die oproep leverde veel reacties op. ,,We hebben goede redenen om aan te nemen dat de door ons beschreven gevallen het topje van de ijsberg zijn'', zegt Tromp.

De pressie die de opdrachtgever uitoefent richt zich niet alleen op sociale wetenschappers die zich vaak bezighouden met politiek gevoelige onderwerpen. Uit het boek blijkt dat ook een bioloog, kernfysicus of enzymoloog soms het gevecht moet aangaan. Volgens de auteurs is het verschil in de houding van universiteiten en commerciële onderzoekbureaus gering.

Wetenschap en onderwijs49