Allerlei garen en band

`Wat is uw advies aan een zelfstandige (42) met een slecht pensioen, die op zijn 55ste wil onthaasten zonder te veel aan kwaliteit van het leven in te moeten leveren door gebrek aan geld? Hij wil vanaf dan een inkomen van 100 duizend gulden per jaar.' Wakker worden en werken aan een oudedagsvoorziening. Om vanaf 55 jaar 30 jaar lang over dat inkomen te beschikken, is straks een vermogen van ongeveer 1,2 miljoen gulden nodig, rekening houdend met de alleenstaanden-AOW. Daarop moet dan 6,5 procent netto rendement behaald worden en moet hij er op interen. In feite volstaat een lager vermogen, omdat de opnamen (uit eigen middelen) onbelast zijn. Om die 1,2 miljoen in dertien jaar bijeen te sprokkelen, is vanaf nu een besparing (tegen netto 6,5 procent) van bijna 60 duizend gulden per jaar nodig, tenzij er al middelen beschikbaar zijn. Of 40 duizend rekening houdend met het belastingvoordeel.

`Onlangs zijn we opa en oma geworden. Onze zonen en hun vrouwen kennende, zal het niet bij één blijven. Wij willen ieder kleinkind aandelen cadeau doen. Maar hoeveel komen er nog en kunnen we het financieel vol houden?' Open een beleggingsrekening op uw eigen naam en stort per vers kind 50 gulden per maand in een wereldwijd beleggingsfonds. Komt het niet meer uit, stop dan en verdeel de buit gelijkelijk onder de kleinen. Succes gegarandeerd. Kunt u het wel volhouden, bedenk ze dan op hun 18de verjaardag met een schenking. Hoeveel? Dat is van later zorg.

`Ik ontdek regelmatig lacunes in mijn financiële opvoeding. Denk aan definities, omschrijvingen op de beurspagina, resultatenberekening van obligaties enzovoort. Met welke eenvoudig gestelde boeken en tijdschriften kan ik de gaten dichten?' Dat verschilt per persoon. Er is geen consumentenbijbel in de boekwinkel te koop, hoewel bijvoorbeeld een dikke belastingalmanak bijna alle fiscale zaken behandelt. De eenvoudigste procedure is deze. Zoek in een (niet) openbare bibliotheek naar boeken en tijdschriften over beurs, beleggen en geld enzovoort. Er zijn er tientallen, vergeleken met een jaar of tien geleden. Koop of bestel de aansprekende naslagwerken in de winkel. Banken en beurzen hebben eveneens de nodige informatie in huis.

`Ik ben een ouderwets iemand die rekent met tien vingers. U geeft regelmatig berekeningen die ik niet kan volgen. Zijn daar formules voor, of kan alleen een actuaris dat berekenen?' Een levensverzekeringwiskundige onderscheidt zich van het gewone rekenvolk door de toepassing van levens- en sterftekansen, die slaan op grote aantallen verzekerden. Voor individuele berekeningen, bijvoorbeeld de contante waarde (beginwaarde) van een stroom toekomstige bedragen, heeft dat weinig zin. De niet-actuariële formules en hun achtergronden staan in ieder basisboek financiële rekenkunde van de middelbare school, aangevuld met interesttafels voor gangbare rentepercentages. Het draait meestal om vijf formules: de waarde van een kapitaal na een aantal jaren, de beginwaarde van een in de toekomst beschikbaar kapitaal, de eindwaarde van een reeks periodieke bedragen, de beginwaarde van een reeks periodieke bedragen en de berekening van annuïteiten, voor hypotheken. Het loont de moeite zo'n boek in te kijken.

'Ik ben op zoek naar een onafhankelijke financiële planner. Hoe kan ik die vinden? Hoe kan ik zien wie onafhankelijk is? Zijn bankadviseurs onafhankelijk?' Een onafhankelijke planner, strikt geredeneerd, is een man of vrouw die cliënten tegen betaling adviseert en niet (openlijk of in het geniep) bemiddelt in verzekeringen, hypotheken, beleggingen of beleggingsfondsen, geen vermogens beheert of andere bijverdiensten geniet, die een advies in ongunstige zin kunnen beïnvloeden.

Zulke zuivere planners zijn dungezaaid. Eén reden is dat consumenten niet altijd bereid zijn te betalen voor een advies, als ze het bij een onzuivere planner gratis kunnen krijgen. Een andere reden is dat onzuivere planners goed verdienen aan bemiddeling: verzekeringen, huizen, hypotheken, beleggingen leveren in totaal miljarden guldens per jaar aan provisie op.

Er bestaat (nog) geen organisatie van zuivere planners. Er zijn, naast de bekende (zuivere) consumentenorganisaties, twee organisaties van (on)zuivere planners: de Federatie Financiële Planners (FFP), Postbus 8138, 3503 RC Utrecht, en het Instituut voor Carrière en Financiële Planning (ICFP), Braamkamp 551, 7206 JC Zutphen. Beide organisaties beschikken over adressen van aangesloten deelnemers.

Door een planner te vragen of hij naast het adviestarief andere verdiensten geniet, kom je er achter of hij onafhankelijk is. Bankmensen zijn niet echt onafhankelijk, maar misschien is dat niet zo belangrijk. Het gaat er vooral om of een adviseur kundig is. Liever een goede afhankelijke, dan een slechte onafhankelijke adviseur, lijkt een passend motto.