Westendorp grijpt hard in in de Servische Republiek

Zes maanden heeft de impasse rond de regering van de Servische Republiek in Bosnië geduurd. Toen vond gezant Westendorp het genoeg: vandaag ontsloeg hij de ultra- nationalistische president Poplašen.

Nikola Poplašen, president van de Servische Republiek in Bosnië, ultra-nationalist en tegenstander van Dayton, ging eerder deze week in de aanval. Hij begon een procedure om zich te ontdoen van demissionair premier Milorad Dodik, de leider van de gematigde Serviërs in Bosnië en voorstander van Dayton. Poplašen, in september vorig jaar tot president gekozen, heeft sinds zijn aantreden geprobeerd van Dodik af te komen. Dodik, premier onder Poplašens voorganger Biljana Plavšic, bleef na de presidents- en parlementsverkiezingen van september als demissionair premier aan, tot er een opvolger is. Die moet door Poplašen worden voorgedragen en door het parlement worden geaccepteerd.

En dat wilde maar niet lukken, omdat de gematigden in het parlement de meerderheid hebben. Twee door Poplašen naar voren geschoven kandidaten zijn al afgewezen. De meerderheid in het parlement eist dat Dodik wordt herbenoemd. Dat eist ook Bosnië-gezant Carlos Westendorp, die Dodik ziet als belangrijkste (zo niet enige) garantie dat het vredesproces overeind blijft.

Maar Poplašen – door Westendorp bestempeld als ,,een agent van Belgrado'' – gaf niet op. Vorige maand schoof hij een derde kandidaat naar voren, de voorzitter van het parlement van de Servische Republiek. Die maakt geen kans zolang de meerderheid in het parlement blijft vasthouden aan Dodik.

De impasse raakte in een stroomversnelling toen Carlos Westendorp onlangs Poplašen de controle over het leger van de Servische Republiek afpakte en het overdroeg aan het Bosnische staatspresidium in Sarajevo. Begin deze week raakte Poplašen een andere bevoegdheid kwijt: het parlement ontnam hem de controle over de geheime politie in de Servische Republiek. Voortaan mag de president hooguit nog de door de regering voorgedragen kandidaat voor de functie van chef van de geheime politie goedkeuren. Als hij dat weigert blijft de functie vacant en wordt de ondercommandant de baas. En die wordt benoemd door de regering.

Voor Poplašen was het een sein om in de aanval te gaan. Hij verzamelde 26 handtekeningen van radicale parlementariërs onder een petitie waarin ze hem verzochten Dodik naar huis te sturen omdat hij de eenheid van de Serviërs zou bedreigen door te vaak de kant van de moslims te kiezen. Volgens de grondwet van de Servische Republiek mag de president de premier inderdaad ontslaan. Inmiddels heeft Poplašen Dodik formeel gevraagd op te stappen.

Maar ook Carlos Westendorp heeft de grondwet gelezen. Hij wees er fijntjes op dat de grondwet het heeft over de bevoegdheid van de president om de premier te ontslaan. Maar, aldus Westendorp, de Servische Republiek hééft helemaal geen premier. Het heeft in de persoon van Milorad Dodik alleen een demissionaire, dus waarnemende premier: dat was nu juist het punt. En over het ontslaan van een waarnemende premier zwijgt de grondwet helaas in alle talen.

Vanochtend was voor Westendorp de maat vol: hij stuurde de president zelf naar huis.