Spin in het web

Boris Berezovski, wiskundige, is een superzakenman – vooral in auto's en media – wiens persoonlijke vermogen in de miljarden dollars loopt. Hij is nummer één van het clubje Russische tycoons dat zich graag G7 noemt en dat naar eigen zeggen de helft van 's lands economie in handen heeft. De `Peetvader van Ruslands Peetvaders', noemde het Amerikaanse tijdschrift Forbes hem eens, om de manier waarop hij zijn imperium opbouwde.

Maar Boris Berezovski is meer dan alleen zakenman: hij is ook politiek actief, als man achter de schermen. Hij oefende lang grote invloed uit op Jeltsins dochter Tatjana en op Jeltsins stafchef Joemasjov. Als dollar-miljardair en als eigenaar of bijna-eigenaar van belangrijke kranten als de Nezavisimaja Gazeta of het televisiestation kan Berezovski politiek maken en politici maken of breken, tot op het hoogste niveau: in 1986 financierde hij Jeltsins herverkiezingscampagne. Het resulteerde af en toe in politieke banen: in 1996 en 1997 was hij vice-voorzitter van de Veiligheidsraad en in april vorig jaar werd hij secretaris van het GOS.

Als spin in het web van de economische en politieke macht – maar zonder gekozen functie en doorgaans op de achtergrond – is Berezovski een favoriet doelwit van talloze vijanden. Ze variëren van antisemieten en nationalisten die naar hem verwijzen bij hun redenering dat `de joden' Rusland hebben overgenomen, tot liberalen die zijn ongeremde winstbejag hekelen, communisten die de superkapitalist zijn superkapitalisme kwalijk nemen, en premier Jevgeni Primakov die zich steeds meer macht toeëigent ten koste van de vleugellamme Jeltsin en daarbij hoe dan ook diens steunpilaar Berezovski moet uitschakelen.

Dat gaat in etappes: een voor een verdwenen de afgelopen maanden Berezovski's vertrouwelingen uit de omgeving van Jeltsin, steeds driester werd het optreden van de justitie tegen zijn zakelijke belangen. Nu is het ook gedaan met zijn baan als secretaris van het GOS. Zo kalft zijn invloed af, en al zal het Primakov niet lukken Berezovski monddood te maken omdat een miljardair zich moeilijk monddood láát maken, met Berezovski's invloed op het Kremlin lijkt het wel gedaan.

Over de manier waarop de nu 53-jarige oligarch aan zijn fortuin is gekomen is veel gespeculeerd. De basis legde hij in elk geval met het al snel zeer succesvolle autobedrijf Logovaz en en zijn Al-Russische Automobiel Alliantie. Vanuit die basis profiteerde hij in vele takken van de economie van de privatisering en verwierf hij invloed op de staatstelevisiezender ORT en andere media. Volgens Forbes heeft hij zijn fortuin vooral vergaard in samenwerking met de Tsjetsjeense mafia. Anderen, zoals collegatycoon Goesinski, menen dat als Berezovski werkelijk een crimineel zou zijn, hij zich niet op kranten maar op vrouwenhandel en autodiefstal zou hebben geconcentreerd.