PvdA trekt (nog) geen conclusies

De PvdA is een flink deel van haar kiezers kwijt. De partij begon gisteren zelfonderzoek hoe ze die verloor en hoe ze die weer terug moet krijgen. Aan fractieleider Melkert lag het dus niet. Maar: ,,Je moet er niet aan denken dat Kok wegvalt, dan zijn we nergens.''

Waaraan lag het? Aan Kok, aan Melkert, aan de provincies of aan het weer? De PvdA raakte afgelopen woensdag een flink deel van haar kiezers kwijt en is nog in verwarring hoe dat komt.

De Tweede-Kamerfractie van de PvdA beschouwde gisteren de uitslag van de Provinciale-Statenverkiezingen en het overheersende sentiment was teleurstelling: van ,,jammer tot ,,ontgoocheld''. Overeenstemming is er dat die kiezers snel teruggewonnen moeten worden. Hoe dat moet, daarover lopen de meningen sterk uiteen: onverstoorbaar doorgaan, scherper profiel zoeken, linkser worden, beter campagne voeren.

Vergaande conclusies werden niet getrokken. Insiders zagen de sessie die 's ochtends was begonnen en later in de middag werd voortgezet als ,,stoom afblazen''. Melkert kon na afloop onweersproken concluderen dat de PvdA er alles aan moet doen om zijn verloren kiezers weer terug te winnen. Daar gingen ze iedere dag voor ,,knokken'', zo informeerde hij 's avonds via de televisierubriek Netwerk ook de buitenwereld.

Zoals vaker in de politiek was er een verschil tussen wat in het fractie-overleg werd gezegd en hoe buiten de fractiekamer werd geoordeeld. In de fractiekamer geen kritiek op Kok als zou hij te weinig aanwezig zijn geweest in de campagne en geen kritiek op Melkert als zou hij met het gewijzigde asielstandpunt kiezers hebben afgestoten.

Buiten de fractiekamer werd geanalyseerd dat de electorale positie van de PvdA `flinterdun' is: weinig vaste aanhang, steeds meer zwevende kiezers.,,Je moet er niet aan denken dat Kok wegvalt, dan zijn we nergens'', zo viel te horen. Buiten de fractiekamer werd ook vastgesteld dat de teleurstellende uitslag Melkert ,,aankleeft.'' Want was het niet Melkert die intensief campagne voerde en die in de provincies onder het motto `Meld het aan Melkert' zich dagelijks liet informeren over de noden van de kiezers.

Melkert werd in de fractie wel op één punt afgerekend, maar op een veilige manier. Niet de man maar de procedure was fout geweest: Melkert had de fractie over het gewijzigde asielstandpunt moeten informeren. Verweer van de fractieleider: de Kamer was met reces toen hij na Catshuis-overleg tot zijn nadere standpunt kwam. Voor de fractie geldt voortaan: bij ,,gezichtsbepalende'' standpunten moet ze worden geïnformeerd: reces of geen reces.

Scherper was de fractie over de provincie: die was te onzichtbaar geweest. Fractieleden als de oud-minister en voormalige provinciebestuurder Margreeth de Boer constateerden dat de provinciale politici zich slecht hadden geprofileerd en een `risicoloze campagne' hadden gevoerd. Buiten de fractiekamer was weer te horen dat het landelijke campagneteam misschien ook te weinig inventief was geweest. ,,We hebben deze verkiezingen kennelijk toch onderschat.''

De PvdA had te weinig ,,smoel'', zo klonk het in verschillende toonaarden. Sommigen waren ronduit jaloers op GroenLinks die zijn standpunten beter zou verkopen. En buiten de fractiekamer klonk kritiek dat het ,,stom'' was dat de PvdA vorige maand de dertigers Booij en Van Bruggen niet tot haar voorzitters had gekozen. ,,Dan hadden we een jeugdiger profiel gehad.'' Een enkeling wist zelfs dat de partij inmiddels een andere keuze zou maken dan voor de Statenverkiezingen toen zittend bestuurslid Marijke van Hees voorzitter werd.

Voorzitter Van Hees zelf, gisteren aanwezig bij het fractie-overleg, concludeerde dat de uitslag ,,grondig'' moet worden geanalyseerd. Ze zei daarmee niets anders dan partijleider Kok al op de verkiezingsavond had vastgesteld. ,,Verstandig en voorspelbaar'', zo werd daarover geoordeeld. Maar iedereen in de partij weet tegelijk dat die ,,grondige analyse'' de oplossing niet biedt.