Auto-immuunziekte zeldzaam bij de man

Bij vier betrokkenen van de Bijlmerramp zijn zeldzame auto-immuunziekten geconstateerd. Er komt een onderzoek.

De inspecteur voor de gezondheidszorg dr. H. Plokker kondigde gisteren voor de enquêtecommissie aan dat de inspectie alsnog een lichamelijk onderzoek zal aanbieden aan mensen die zich ongerust maken over hun gezondheid na de Bijlmerramp. Daarbij wordt zeker gelet op de aanwezigheid van auto-immuunziekten, nu er vier bij de Bijlmerramp betrokken mensen zulke ziekten hebben opgelopen.

Oktober vorig jaar liet de inspectie de kans op zo'n onderzoek nog lopen. Toen legde de aan het Academisch Medisch Centrum (AMC) in Amsterdam verbonden pathologiehoogleraar dr.J.J. Weening de inspecteurs de eerste twee patiënten voor - een bewoner en een sloper. Weening, die vanmiddag voor de enquêtecommissie getuigde, drong in die brief aan op bloedonderzoek bij mensen uit het rampgebied, ,,gelet op het feit dat systemische auto-immuunziekten kunnen ontstaan na wisselende intervalperioden na blootstelling aan toxische stoffen''.

Een paar dagen later was het de Raad van Bestuur duidelijk dat de inspectie niets zou doen uit angst voor onrust. Het AMC heeft toen de eigen artsen en huisartsen in de Bijlmer ingelicht over de twee patiënten. De krant Het Parool schreef erover en dat nieuws leverde twee nieuwe patiënten (een Bijlmerhulpverlener en een bewoner nabij de ramp) die allebei na de ramp de auto-immuunziekte systemische lupus erythematosus (SLE) hadden gehad.

Auto-immuunziekten zijn aandoeningen waarbij het afweersysteem zich tegen organen of weefsels van het eigen lichaam keert. Reuma en psoriasis zijn de bekendste voorbeelden van auto-immuunziekten. Daarbij is het afweersysteem actief tegen gewrichtskraakbeen of huid. SLE is een ziekte die vaak dodelijk verloopt, in 9 van de 10 gevallen bij vrouwen voorkomt, en waarbij vitale organen of spieren worden vernietigd door het afweersysteem. De oorzaak van SLE blijft meestal onbekend, maar soms is ongebruikelijke blootstelling aan chemicaliën aanwijsbaar. Dan bestaat bij behandeling een goede kans op herstel.

Dat deze zeldzame ziekte bij drie mannen voorkomt die aan de brand en de resten van de Bijlmerboeing blootstonden is nauwelijks aan toeval toe te schrijven. Goed gedocumenteerd is SLE bij mijnwerkers die bloot stonden aan silicaten (kwartsdeeltjes).

SLE kan worden vastgesteld met een tweetrapstest op de aanwezigheid van bepaalde afweerstoffen in het bloed. De eerste is een screening op afweerstoffen tegen bestanddelen van de celkern, de tweede kijkt naar afweerstoffen tegen DNA.

Een vierde patiënt leed aan het nog zeldzamer Churg-Strauss vasculitis, een ontsteking van de slagaderwand. De klachten begonnen bij hem in 1996 met astma, spierzwakte door zenuwafwijkingen, gewrichtsontstekingen, paarse huidbloedinkjes en toename van een bepaald soort afweercellen (eosinofielen) in zijn bloed. Ook bij het Churg-Strauss-syndroom is soms contact met ongebruikelijke chemicaliën aanwijsbaar.