Wij maken een vuist

De debutant heeft het niet gered. `De Groningers' kreeg anderhalf procent van de stemmen, te weinig voor een zetel in Provinciale Staten. ,,Maar als je er rekening mee houdt dat de partij nog maar drie maanden politiek actief is, dan is er sprake van een zeer goed resultaat'', zegt Paul Lucardie, politicoloog aan de Rijkuniversiteit van Groningen op de verkiezingsbijeenkomst in de Statenzaal.

Net als de Frysk Nasjonale Partij in Friesland willen de `Groningers' dat een deel van de noordelijke aardgasbaten wordt aangewend voor de versterking van de noordelijke economie. ,,De landelijke partijen laten teveel de oren hangen naar Den Haag. Wij maken een vuist richting Den Haag'', zegt lijstduwer Jan Uitham. De populaire Groninger werd in 1963 tweede achter Reinier Paping bij de Elfstedentocht. ,,Dat moeten we de volgende keer ook hebben, zegt Uitham en wijst richting promo-team, een persoonlijk initiatief van de commissaris van de koningin, Hans Alders.

De provincie heeft een ton uitgetrokken om de mensen naar de stembus te lokkken. Met een opkomstpercentage van 51,7 steekt de provincie relatief gunstig af bij de landelijke trend, maar de opkomst is toch weer lager dan vier jaar geleden, constateert Alders. ,,Een zeer zorgelijke ontwikkeling. We moeten echt alles op alles zetten om deze trend om te buigen.''

In de bomvolle Statenzaal was de stemming tijdens de verkiezingsavond te snijden, want tussen CDA en VVD ontspon zich een nek-aan-nek race om de tweede positie achter de PvdA. Op dit moment hebben PvdA en CDA ieder twee gedeputeerden en de VVD één. Saillant is dat VVD en CDA in de Provinciale Staten beiden wel evenveel zetels hebben, namelijk elf. Het verschil in aantal gedeputeerden werd veroorzaakt doordat de VVD de commissaris van de koningin leverde in de persoon van Henk Vonhoff. Maar hij werd twee jaar geleden opgevolgd door de PvdA'er Alders dus zette de VVD de afgelopen campagne zwaar in op een tweede gedeputeerde. Even voor middernacht werd duidelijk dat het zetelaantal van VVD en CDA ongewijzigd blijft. ,,Dat worden spannende collegebesprekingen'', voorspelde Alders. De PvdA won één zetel. ,,Wij kunnen een zware stempel drukken op het overleg'', constateerde lijstaanvoerder Calon.

Ook in de provincie Groningen is GroenLinks de grote winnaar met een verdubbeling van het aantal zetels tot zes. ,,Wij hebben optimaal geprofiteerd van de landelijke trend'', erkent lijstaanvoerder A. Bos. ,,Maar we zijn ook wel erg goed, hoor.'' De grote verliezers waren de ouderen die volledig werden weggevaagd. Ook D66 verloor en leverde twee zetels in. ,,Het is een hard gelag, verzuchtte een D66'er . ,,Wij betalen de prijs voor het meeregeren in Den Haag.''

De werkloosheid in het noorden ligt nog altijd ver boven het landelijk gemiddelde. In Groningen maakten alle partijen tijdens de verkiezingscampgane een belangrijk thema van de werkgelegenheid. De creatie van banen moet de leegloop van het platte land voorkomen. De zorg voor het Groningse platteland was dan ook een thema dat alle partijen bond. ,,De provinciale verkiezingscampagne was voorspelbaar, en dat is de uitslag eigenlijk ook'', constateert de Groningse politicoloog prof. dr. A. Dölle, wanneer de stemmen zijn geteld. Uit die stemming bleek dat hij voor het CDA is gekozen in de Eerste Kamer. ,,In Groningen is er weinig beweging tussen de drie grote partijen. En de zwevende kiezer pendelt tussen D66 en GroenLinks.''

Zijn collega Lucardie voorspelt voor nieuwe partijen in Groningen geen goede toekomst. ,,Twee zetels is het maximum wat ze hier kunnen halen, zo verwacht hij. Maar de `Groningers' denken daar anders over. ,,Als we van de ruim 48 procent thuisblijvers een paar procent naar de stembus kunnen halen, dan moeten we toch minimaal vijf zetels in de Provinciale Staten kunnen bezetten'', meent lijstduwer Uitham.