Lokale coryfeeën trekken stemmen

Het meest verrassende van de uitslag van de verkiezingen voor de Limburgse Staten is nog wel dat de uitslag zo weinig verrassend is. De verkiezingen brachten slechts marginale veranderingen in de politieke verhoudingen teweeg. De bestaande coalitie van CDA, PvdA en VVD kan, en zal ook zeer waarschijnlijk, ongestoord worden voortgezet. Het CDA behoudt 23 zetels, de VVD verliest één zetel en komt op 12 en de PvdA wint er één en krijgt er 10.

De zetelverdeling in het nieuwe college van Gedeputeerde Staten wordt, zo voorspelde PvdA-lijsttrekker Tindemans, CDA 3, VVD 2 en PvdA 2.

Geen spektakel in het gouvernement aan de Maas dus. GroenLinks wint twee zetels en komt op vijf, Nederland Mobiel komt in de Staten met één zetel en de Partij Nieuw Limburg, een bundeling van lokale partijen, krijgt er één zetel bij en komt op zes. Tot de verliezers behoren de ouderenpartijen en D66. Zij gaan respectievelijk van vier naar één en van drie naar vijf zetels. De SP behoudt twee zetels.

De Limburgse kiezers stemden dit keer – nog meer dan voorgaande keren – op lokale coryfeeën. Hun bekendheid doorbreekt de anonimiteit die de provinciale bestuurder doorgaans omringt. Dat leverde opvallende uitslagen op. In Valkenburg, de woonplaats van gedeputeerde Martin Eurlings en zijn zoon (tevens Tweede-Kamerlid) Camiel Eurlings, oogstte het CDA de helft van álle uitgebrachte stemmen.

In Landgraaf bleek de ooit in corruptieaffaires verwikkelde oud-wethouder Wiel Heinrichs een groot stemmentrekker voor het CDA. In Roermond was een bescheiden Jos van Rey-effect waarneembaar voor de VVD, in Venlo scoorde GroenLinks-lijsttrekker Ben Bettinger royaal, in Echt was het dorpsfiguur Gonnie Meerten namens de Ouderen-Unie 55+ favoriet. In Gennep ontving D66 tegen alle tendensen in een duizelingwekkend aantal stemmen dankzij het lokale charisma van Paul Wessels.

SP-lijsttrekker Van Zutphen had tijdens de verkiezingsavond in het provinciehuis weinig te lachen. Hij had gehoopt op een verdubbeling van het zetelaantal, maar zijn aanhang in de Oostelijke Mijnstreek liet hem in de steek. Ondanks de oproep van Van Zutphen dat `tegenstemmen' beter is dan thuisblijven. Alleen in Heerlen, de woonplaats van Van Zutphen, groeide de SP sterk.

Ook voor de liberale lijsttrekker, het vroegere Tweede-Kamerlid Jos van Rey, was er teleurstelling. De populaire VVD'er voerde een flamboyante campagne ('Ruim baan voor Limburg') maar kon zijn voorspelde liberale doorbraak in Limburg niet waarmaken. Hij stond er dan ook wat beteuterd bij, gisteravond in het provinciehuis. Van de door hem gewenste paarse coalitie tussen de heuvels zal geen sprake zijn. ,,Ik krijg het moeilijk uit mijn strot, maar het CDA heeft het knap gedaan'', zei Van Rey.

Daarmee doelt hij op de historische gebeurtenis dat gisteren de al tientallen jaren durende neergang van de macht van het CDA in Limburg tot staan is gebracht. Ooit dicteerde het CDA de politieke agenda in de provincie onvoorwaardelijk, maar vanaf 1970 slonk de macht. In de Staten verloor het CDA in 1987 zijn absolute meerderheid en sindsdien verspeelde de partij steeds zetels. Bij de Statenverkiezingen van 1995 ging het CDA nog terug van 31 naar 23 zetels.

Zelden was een partij dan ook gelukkiger met het behoud van het bestaande aantal zetels. De Limburgse CDA'ers waren gisteravond zelfs in een juichstemming. ,,Dit bewijst dat het loont om de regionale identiteit te benadrukken'', concludeerde voorzitter Leon Frissen van het CDA in Limburg. In de aanloop tot de verkiezingen had het CDA-Limburg gepleit voor een fier regionaal bewustzijn. Aangewakkerd door groengekleurde advertenties in regionale kranten waarin lijsttrekker Jean Bronckers de Limburgers vroeg: `Mag het misschien wat meer Limburgs groen en wat minder Randstad paars?'