`Boerenbank' rijp voor sprong naar buitenland

Van boerenfinancier naar een volwaardig internationale financiële instelling. De Rabobank is ergens halverwege. Na Nederland is nu Europa aan de beurt. Herman Wijffels geeft na twaalf jaar het stokje over.

Herman Wijffels kon het gisteren niet laten. Een paar dagen voor zijn vertrek naar de Sociaal-Economische Raad keek hij even terug op de afgelopen twaalf jaar dat hij aan het roer van de Rabobank stond. ,,Sinds die tijd zijn alle relevante getallen, zoals winst, kredietverlening en balanstotaal, met drie vermenigvuldigd'', zei hij tijdens de presentatie van de jaarcijfers.

Maar niet alleen in cijfermatig opzicht heeft de voormalige `boerenbank' zich ontwikkeld. Ook het productenaanbod is sterk uitgebreid. In 1986, toen Wijffels voorzitter werd, kwam 83 procent nog uit het oude, vertrouwde rentebedrijf (zelf kort lenen, vervolgens lang uitlenen). ,,Nu halen wij al een derde van onze winst uit provisies'', aldus Wijffels.

Zijn opvolger Hans Smits moet de bank verder op de Europese kaart zetten, nu de Rabobank zich in Nederland ten volle heeft ontplooid. Aan grote overnames, zoals bij de concurrenten ING (met het Belgische BBL) en ABN Amro (het Braziliaanse Banco Real), hoeft voorlopig niemand te denken. Daarvoor leent de coöperatieve structuur zich niet. De Rabobank kan immers geen aandelen uitgeven.

Dit jaar komt de voormalige Schiphol-directeur met een Europese strategie, nu de fusiemogelijkheden in Nederland na de mislukte flirt met Achmea uitgeput lijken. ,,Ik heb zeker niet het gevoel dat we de boot hebben gemist. De Europese banken staan voor een consolidatiegolf en wij zullen onze rol daarin spelen'', aldus Smits. Gisteren hield hij alle opties open. ,,In de tweede helft van dit jaar wordt duidelijk hoe we de lijntjes gaan leggen.'' Ook verkoop van minderheidsbelangen in dochters (vermogensbeheerder Robeco, verzekeraar Interpolis) aan strategische partners is niet onmogelijk. Zelfs een beursgang van dergelijke activiteiten wordt niet uitgesloten.

Vooral Rabo International speelt in de internationale strategie een cruciale rol. De zakenbank trok het afgelopen jaar de aandacht met veel ruziënde topmensen die handenvol geld kostten. Mede door de hoge kosten presteerde de zakenbank ,,iets onder de begroting'', maar zij was nog altijd goed voor een brutoresultaat van circa 400 miljoen gulden.

Volgens Wijffels lopen grotere (internationale) klanten weg als de Rabobank geen diensten als obligatiehandel en beursintroducties verzorgt. ,,We streven er echt niet naar om te rivaliseren met de grote Amerikaanse zakenbanken, maar we willen wel een volwaardige financiële instelling zijn. Begin jaren tachtig hadden we dezelfde discussie over het internationale betalingsverkeer, waarin we nauwelijks actief waren. Nu verrichten we een kwart van al die betalingen in Nederland.''

Niet alleen de Rabobank heeft problemen in het internationaal zakenbankieren. Ook ABN Amro en vooral ING (Barings) kampen met torenhoge kosten in de snelle wereld die beheerst wordt door bonussen. ,,We hebben zeker geen plannen om de handdoek in de ring te gooien. Ik weet zeker dat onze klanten op dit terrein liever met de Rabobank zakendoen dan met onbekende figuren met stijlen die bij deze wereld passen'', aldus Wijffels cryptisch.

Niet alleen voor het bedrijfsleven maar ook voor de particuliere belegger wil de Rabobank een rol spelen op de financiële markten. Sinds 1994 is het aantal aandelenorders verzesvoudigd tot 2,7 miljoen. ,,Ook in mindere tijden beheren klanten hun portefeuille actief. Volgens mij zijn deze provisie-inkomsten minder beweeglijk dan wel eens wordt gedacht'', aldus Wijffels. Hij zag deze provisies met 160 miljoen gulden toenemen, terwijl vermogensdochter Robeco bijna de rest van de stijging (199 miljoen) voor haar rekening nam. In totaal nam het provisieresultaat met 20 procent toe tot 2,2 miljard gulden.

Aan de rentekant had de Rabobank het lastiger. Door de lage rente ziet de bank de marges (het verschil tussen zelf lenen en uitlenen) kleiner worden. De kredietverlening steeg weliswaar met 17 procent, maar de rentewinst nam met slechts 7 procent toe (tot 8,3 miljard). ,,In het afgelopen jaar hebben wij in Nederland 250 miljard gulden krediet verleend'', onderstreepte Wijffels het belang van de bank.

Ondanks de krappe rentemarge en de hectische situatie op de financiële markten behaalde de Rabobank nog een winstgroei van 8 procent tot 2,1 miljard gulden. Wel daalde het nettoresultaat in de laatste helft marginaal, vooral als gevolg van gestegen voorzieningen voor Aziatische probleemkredieten (750 miljoen gulden). Echt grote problemen in deze regio ziet Wijffels voor zijn opvolger niet. ,,We hebben voor meer dan de helft van de probleemkredieten voorzieningen getroffen. Dus in de komende tijd valt er wel wat vrij.''