Baan na acht jaar kwijt

Marian Louffen is een van de twee D66-gedeputeerden in Nederland. Even na achten arriveert ze op de uitslagenavond in het Gelderse provinciehuis in de bijna zekere wetenschap dat ze haar baan na acht jaar kwijt is. ,,Het zou erg naïef zijn geweest als ik hier geen rekening mee had gehouden. Je wordt niet afgerekend op je provinciale prestaties. Daar kun je boos over zijn, of kwaad, maar dat vind ik zinloze emoties. Het is een realiteit waarmee ik kan leven.''

Die realiteit is, vergeleken met de vorige Statenverkiezingen: fors verlies voor D66, licht verlies voor de VVD, het CDA stabiel, lichte winst voor de PvdA en forse winst voor GroenLinks. Het betekent tevredenheid bij de VVD. ,,Vergeet niet, we hadden de vorige keer een enorme uitschieter'', herinnert de liberale gedeputeerde Hans Boxem zich. En het betekent ook ,,een beetje teleurstellling'' bij de PvdA, zegt kandidaat-gedepouteerde Wim Scheerder. ,,De kiezers in de steden gaan ons verlaten en dat is niet goed.''

Andere opmerkelijke verandering: het CDA is weer de grootste partij in Gelderland. De zware nederlaag van 1995 – tien zetels verlies – zette de partij op de tweede plaats, maar door het verlies van de VVD hebben de christen-democraten de koppositie weer overgenomen. ,,Een voordeel in de onderhandelingen over het beleidsprogramma voor de komende jaren'', zegt lijsttreker Esmeijer, ,,want nu ligt het initiatief bij ons.''

In de wandelgangen is het formatiespel over de samenstelling van het nieuwe dagelijks bestuur al in volle gang. Het college dat afzwaait telt zeven gedeputeerden: 2 VVD, 2 CDA, 2 PvdA en 1 D66. Behalve GroenLinks twijfelt niemand eraan dat commissaris van de koningin Jan Kamminga de komende vier jaar wordt omringd dooor zes gedeputeerden, keurig verdeeld over CDA, VVD en PvdA. Want ook al heeft Gelderland nog zulke ambitieuze plannen, `richting Den Haag'en `richting Brussel', de drie grote partijen zijn het in dit opzicht roerend eens: zes gedeputeerden is genoeg.

GroenLinks kan hoog en laag springen, maar een gedeputeerde zit er niet in.

In de meeste reacties van de Gelderse politici klinkt lichte irritatie door over de campagne van de afgelopen weken. Het kostte nogal wat moeite verschillen tussen de partijen te registreren. Op verkiezingsbijeenkomsten kwam het politieke debat vrijwel nimmer van de grond. Zelfs commissaris Kamminga werd er een beetje sip van, bekent hij. ,,Wat je zag gebeuren was dat de geschilpunten, die er heus wel zijn, werden toegedekt. Daar bewijs je de kiezers geen dienst mee. Zie de dramatisch lage opkomst.'' Kamminga's advies: ,,De partijen moeten uit hun schulp kruipen, en helder communiceren wat ze willen.''

De eerste gelegenheid dient zich de komende weken al aan. Dan sleutelen de onderhandelaars aan een regionaal regeerakkkord voor het nieuwe college van Gedeputeerde Staten. Esmeijer (CDA) voorspelt pittige discussies over gemeentelijke herindeling. ,,Wij vinden dat je het initiatief aan de gemeenten zelf moet laten. VVD en PvdA willen dat de provincie daarin een stimulerende, om niet te zeggen dirigerende rol speelt.'' Ook het Veluwe-beleid, vast agendapunt in de Gelderse politiek, bevat volgens hem splijtstof. ,,Maken we van de Veluwe een natuurreservaat, waar de PvdA toe neigt, of maken we meer ruimte voor woningbouw en recreatiebedrijven, zoals CDA en VVD willen.''

Scheerder (PvdA) noemt een andere hobbel: de wegenbouw. Gelderland voelt zich al jaren achtergesteld bij de verdeling van rijksgelden voor de aanleg van wegen. Ook in het jongste programma van minister Netelenbos (Verkeer) scoort Gelderland mondjesmaat.

Daarmee staat volgens VVD'er Boxem de belangrijkste Gelderse missie voor de komende jaren vast. ,,Onze lobby moet beter. De noordelijke en de zuidelijke provincies pakken dat heel wat beter aan. Wij liggen aan de achterste mem.''