Verwarring over vrijlaten Koerden

Is de Koerdische bezetters van de Griekse residentie wel of niet vrijlating beloofd? Het proces-verbaal van de onderhandelaars geeft een beeld van misverstanden.

`Sjaalmans' sprak alleen een beetje Duits. Wellicht begint daar de verwarring. Tijdens de Koerdische bezetting van de Griekse residentie in Den Haag, waarbij de ambassadeursvrouw, haar zoon en een au pair werden gegijzeld, had hij de leiding. Elk contact met de onderhandelaars van de politie liep via hem. Omdat hij een grijze sjaal om het hoofd had gewikkeld, noemden de onderhandelaars hem `Sjaalmans'.

Een meerderheid van de 76 Koerden die sinds de bezetting nog in de cel zitten is nu ruim een week in hongerstaking. Omdat hen vrijlating zou zijn beloofd. Wat staat hierover in het proces-verbaal van de onderhandelaars?

In zijn anonieme verklaring stelt onderhandelaar `17216005' dat hem door zijn meerderen is meegedeeld dat ,,invrijheidstelling'' van de gijzelnemers af zou hangen van de verklaring die zij direct na hun vertrek uit de residentie af moesten leggen bij de politie. Uren eerder was door korpschef Wiarda, burgemeester Deetman en hoofdofficier van justitie Van Gend besloten tot ,,registreren, verhoren en insluiten'' van de gijzelnemers. De onderhandelaars moesten dit aan de gijzelnemers ,,nog eens duidelijk overbrengen'', aldus het logboek dat zij na afloop over de bezetting lieten opstellen.

Dit is niet gebeurd. Dat ,,invrijheidsstelling afhing van de door hen afgelegde verklaring'' heeft onderhandelaar `17216005' ,,doorgegeven'' aan de Europarlementariër J. Sakellariou, die voor de Koerden bemiddelde. Maar dat ,,insluiten'' daar formeel bijhoort, vertelde hij niet. Vervolgens bracht Sakellariou aan `Sjaalmans' over dat allen direct na ondervraging ,,weer op vrije voeten gesteld zouden worden''. Dit schreef hij aan de advocaten van de Koerden. De Haagse persofficier S. Horstink zegt: ,,Het besluit was de Koerden van hun vrijheid te beroven''. Over de duur van die opsluiting moest de rechter-commissaris beslissen op basis van bewijsmateriaal van justitie. Na twee dagen besloot de deze dat van de ruim 200 Koerdische arrestanten er ruim 80 in voorarrest zouden blijven. De overigen mochten toen naar huis.

Ook twee andere onderhandelaars delen de Koerden niets mee over het besluit tot ,,insluiten''. Bovendien zijn hun mededelingen over een door de Koerden geëiste ,,vrije aftocht'' ten minste onduidelijk overgekomen op `Sjaalmans'. De onderhandelaars zeggen hem in de loop van de avond dat een vrije aftocht ,,wel een zeer moeilijk in te willigen eis'' is en dat hun chefs daaraan ,,tot op heden'' niet tegemoet komen. Later blijkt `Sjaalmans' nog steeds in de veronderstelling te verkeren dat een vrije aftocht niet uitgesloten is.

Rond half een 's nachts gaat het bijna mis. Dat beschrijft onderhandelaar `17216005''. Nadat tot ,,insluiten'' is besloten, trekt de Mobiele Eenheid - tot verrassing van de onderhandelaar - in volle uitrusting naar de residentie. Volgens het logboek om ,,een massale uitbraakpoging van de bezetters te voorkomen''. De bezetters, die nog steeds op vrijlating hopen, raken in paniek. Ze dreigen volgens de onderhandelaar zichzelf en de Griekse residentie in brand te steken. Snel trekt de ME zich terug.

Ruim een uur later wordt de bezetting kalm beëindigd.

,,Het is de vraag'', schrijft Sakellariou retorisch aan de advocaten, wat de Koerden daartoe bewogen heeft ,,als er geen uitzicht op spoedige vrijlating''zou zijn.