Schone balans Baan levert nog geen zwarte cijfers op

Het softwarebedrijf Baan heeft zoveel mogelijk tegenvallers verwerkt in de resultaten over 1998. De balans is schoon. Toch zien analisten nog geen einde aan de rode cijfers.

Baan Company gaf zijn toelichting op de jaarcijfers gisteren in Huizen aan de rand van het IJsselmeer. In Amsterdam, de plaats waar de meeste beursgenoteerde ondernemingen cijfers presenteren, was geen geschikte plek meer te vinden.

De locatie aan de zijlijn is symbolisch voor de marginale positie waarmee de voormalige beurslieveling genoegen moet nemen. Baan slaagde er pas bij de derde poging in de resultaten over het afgelopen jaar juist in te schatten. Het verlies van 295 miljoen dollar over de laatste drie maanden komt 45 miljoen dollar hoger uit dan in januari was becijferd. En het bedrag van 245 miljoen dollar dat toen werd gepresenteerd wàs al een enorme domper in vergelijking met het (bepaald niet rooskleurige) beeld dat Baan in oktober 1998 schetste.

In de anderhalve maand die sinds de voorlopige cijferpresentatie zijn verstreken is bovendien 11 miljoen dollar aan omzet verloren gegaan. Zes miljoen dollar werd teruggevonden op de plank van distributeurs waar voor 56 in plaats van 50 miljoen dollar software is afgeboekt.

Nog eens vijf miljoen dollar was als kosten (en omzet) geboekt, maar dat mocht niet van de Amerikaanse toezichthouder. Financieel directeur K. Wagenaar raakt naar eigen zeggen wat gefrustreerd van de gedetailleerde Amerikaanse regelgeving voor de presentatie van financiële gegevens. ,,Het zijn allemaal erg dikke boeken'', zegt hij. ,,In Europa had dit nooit kunnen gebeuren.''

In totaal prijkt nu op de balans van Baan een bedrag van 167 miljoen dollar aan uitgestelde opbrengsten, meer dan ooit tevoren. Het betreft software die al is verkocht, maar niet in de resultaten is opgenomen omdat de afnemer aan Baan gelieerd was – en dus niet als daadwerkelijke inkomsten mogen gelden – of omdat nog maar een deel daarvan betaald is. ,,Ze hebben die buffer hard nodig'', zegt analist M. Schram van Delta Lloyd. ,,Maar het is onduidelijk wanneer we die opbrengsten in de resultaten gaan zien. Het eerste kwartaal van dit jaar zal in elk geval nog verliesgevend zijn.''

Gezien de regelmaat waarmee Baan de afgelopen twaalf maanden met vervelende verrassingen kwam kon gisteren van een tegenvaller nauwelijks meer gesproken worden. Blijkens een koersverlies van 6,6 procent op 7,85 euro waren de verwachtingen toch nog te hoog gespannen. Analist R. Belt van ABN Amro tilt niet zwaar aan het extra verlies. ,,De reorganisatie heeft 75 miljoen dollar gekost'', zegt hij. ,,Dat bedrag is onveranderd. Baan heeft al het mogelijke opgeschoond. Ze zijn nu witter dan wit.''

Wagenaar zegt dit jaar voorzichtig tegemoet te willen treden door niet te veel inkomsten uit de verkoop van software in te calculeren. Het millenniumprobleem heeft Baan en zijn concurrenten tot het derde kwartaal van 1998 extra omzet bezorgd, omdat klanten systemen die niet millenniumbestendig waren hebben vervangen. Nu is het daarvoor te laat. Consultants raden grote bedrijven af de veelal langdurige implementatie van een softwarepakket voor financiële en bedrijfsprocessen nu nog ter hand te nemen. Voor kleine bedrijven die een standaardpakket snel kunnen invoeren zou de software van Baan nog wel een oplossing kunnen bieden, maar volgens Belt is Baan voor die categorie niet de eerste gegadigde: ,,Ze zijn te duur voor de drogisterij op de hoek.''

Baan moet drijven op voorspelbare opbrengsten uit opleidingen en onderhoud op software die al is verkocht. Toch voorziet Wagenaar dat het aandeel van de licentieverkopen in de totale omzet van Baan in 1999 maar iets onder de vijftig procent zal blijven steken. ,,Het streefcijfer van vijftig procent lijkt me mooi, maar ik denk niet dat het in 1999 gehaald zal worden'', aldus Schram van Delta lloyd.

Belt van ABN Amro voorziet in het eerste kwartaal misschien nog een klein verlies, maar wijst erop dat Baan naar een veel lagere versnelling is geschakeld. ,,Ze maken per kwartaal zo'n 200 miljoen dollar aan kosten'', zegt hij. ,,De helft daarvan wordt terugverdiend met services. Met 100 miljoen dollar licentieverkopen draaien ze al break even.'' Belt ziet Baan overleven, al was het maar omdat brokken software van door Baan overgenomen bedrijven als Aurum en Berclain nog redelijk aftrek vinden.

Toch sprak Wagenaar gisteren openlijk over de mogelijkheid dat Baan op zoek moet naar een partner. Schram ziet Microsoft en IBM als kandidaten. Belt acht het onwaarschijnlijk dat Amerikaanse autoriteiten een overname door Microsoft toestaan. En IBM? ,,Die willen af en toe nog wel eens een softwarebedrijfje opkopen. Never say never.''