Roemenië boet zwaar voor laks beleid

Pas een kwart van de Roemeense staatssector is geprivatiseerd. Een grote bank ging bijna ten onder aan vriendjespolitiek. Aan zijn buitenlandse verplichtingen kan Roemenië niet voldoen zonder hulp. Maar eindelijk maakt de regering ernst met hervormingen. Het IMF is nog niet tevreden.

Delegaties van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Wereldbank komen en gaan, maar er is nog steeds geen enkele duidelijkheid of Roemenië straks aan zijn internationale betalingsverplichtingen zal kunnen voldoen. De tijd dringt: Roemenië moet dit jaar bijna drie miljard dollar zien op te brengen voor het afbetalen van de buitenlandse schulden. De betalingspiek ligt in mei en juni, wanneer ongeveer één miljard moet worden afbetaald. Zonder hulp van het IMF in de vorm van een nieuwe standby lening is de dreiging reëel dat het land niet aan zijn verplichtingen zal kunnen voldoen.

De Roemeense premier Radu Vasile hoopte de afgelopen twee weken duidelijkheid te krijgen van het IMF dat dit keer hoge eisen stelt aan de Roemeense regering: concrete vooruitgang op het gebied van privatisering en sanering van verliesgevende industrie.

Een IMF-missie onder leiding van Emmanuel Zervoudakis kon twee weken lang met eigen ogen zien dat het de Roemenen ernst is met structurele hervormingen en de sluiting van verliesgevende industrie. Tijdens het bezoek van Zervoudakis nam het Roemeense parlement de magerste begroting van de recente geschiedenis aan. Met de sluimerende onvrede onder de mijnwerkers van de Jiu-vallei, die zich verzetten tegen de sluiting van hun mijnen, werd eveneens korte metten gemaakt. Miron Cozma, de even charismatische als populistische mijnwerkersleider, werd eerst tot achttien jaar veroordeeld in verband met zijn aandeel in de gewelddadige mijnwerkersmars op Boekarest in 1991, en vervolgens opgepakt, nadat hij opnieuw met duizenden aanhangers naar Boekarest optrok om te protesteren.

Maar het IMF is nog niet overtuigd. Bij zijn vertrek uit Roemenië stelde Zervoudakis onomwonden dat Roemenië er nog lang niet is. ,,Er is zonder twijfel veel vooruitgang geboekt in het afgelopen jaar – zeker evenveel als de afgelopen zeven jaar – maar het feit blijft dat pas 25 procent van de staatssector is geprivatiseerd.'' De Roemeense regering moet zich beter bewijzen. ,,Ondanks de vooruitgang op het gebied van economisch beleid, ontbreekt het nog steeds aan uitgewerkte plannen op structurele gebieden als hervorming van het bankwezen, de sluiting van onrendabele mijnen en privatisering en wetgeving op het gebied van privatisering'', aldus Zervoudakis. In april komt het IMF terug om te zien of de regering Vasile voldoende vorderingen heeft gemaakt.

Intussen vliegt een delegatie van de Wereldbank in, om de grootste bank van Roemenië, de buitenlandse handelsbank Bancorex, onder handen te nemen. De reorganisatie van Bancorex is een van de grootste struikelblokken in de onderhandelingen met het IMF. De bank, waarin de staat een meerderheidsbelang (62 procent) heeft, zit opgezadeld met een leningenportefeuille die voor zeker 70 procent rot is. In de jaren 1990-1997 werden links en rechts leningen verstrekt aan politieke vrienden van de toenmalige machthebbers. Volgens medewerkers van de bank is op deze manier veel geld weggestroomd naar medewerkers van de voormalige communistische geheime dienst Securitate en naar de georganiseerde misdaad. Het geld is verloren. De rotte leningen belopen één miljard dollar.

De Wereldbank wil dat er flink gesneden wordt in Bancorex. Liquideren was de eerste optie, maar die was voor de Roemenen onaanvaardbaar. Simpelweg afstoten van alle rotte leningen was ook moeilijk te slikken voor de Roemenen. Een team van bankexperts onder leiding van Vlad Soare heeft sinds vorig jaar april, geadviseerd door NM Rothschilds in Londen, minstens vijf andere oplossingen bedacht die de Wereldbank allemaal niet ver genoeg gingen. Begin dit jaar werd een deel van de schuld opgekocht door een speciaal overheidsagentschap, maar ook dat was nog niet genoeg.

De voortdurende spanning tussen de Wereldbank en Bancorex heeft vorige week geleid tot het vertrek van bankdirecteur Soare en vier van zijn onderdirecteuren. Zij hebben ,,in het belang van de bank'' geen details willen geven over hun vertrek, maar voor de klanten van de bank was het een duidelijk signaal. Dagenlang verdrongen Bancorex-klanten zich voor de loketten om hun geld in veiligheid te brengen. Premier Vasile verscheen tot twee keer toe voor de televisie om zijn volk tot kalmte te manen. Die kwam pas nadat ook de gouverneur van de Centrale Bank, Mugur Isarescu, voor de televisie beloofde dat Bancorex voldoende geld had om de stormloop op de loketten op te vangen.

Financiële kringen in Boekarest gaan ervan uit dat Bancorex vorige week een flinke financiële injectie van 200 miljoen dollar heeft gekregen van de Centrale Bank. Dat gebeurde kort voor het IMF hoofdschuddend het land verliet.

Intussen heeft Bancorex een nieuwe directeur, de 48-jarige Nicolae Danila. Hij werd op voordracht van de nationale bank door de regering Vasile benoemd om een nader te bepalen regeringsplan voor de reorganisatie van de bank ,,in daden om te zetten''. Daarbij moet Danila ook de spaarcentjes van de Roemeense bevolking bij Bancorex veilig stellen. Een Wereldbankdelegatie zal hem deze week vertellen hoe dat moet.

De komende maanden lijkt alles in Roemenië samen te komen. Er moet een oplossing komen voor Bancorex en minstens twee andere grote banken die zich in eenzelfde situatie bevinden. De regering Vasile zal overuren moeten draaien om sanering en privatisering van het bankwezen en de zware industrie in een nieuwe versnelling te brengen.

De kans is groot dat premier Vasile daarbij opnieuw te maken zal krijgen met sociale onrust in de getroffen sectoren. Politieke onrust is er in ieder geval al. Op een partijbijeenkomst van Vasile's christen-democraten werd de premier het afgelopen weekeinde flink onder vuur genomen door zijn eigen partijgenoot en voorganger als premier, Victor Ciorbea.

Ciorbea, die zelf af moest treden omdat hij te weinig haast zou hebben gemaakt met de economisch hervormingen, staat nu klaar om Vasile om dezelfde reden politiek af te schieten, al kreeg hij dit weekeinde zijn zin nog niet. Intussen tikt de klok door. Eind mei willen de buitenlandse geldschieters hun geld zien en zal het IMF zijn eindoordeel vellen.