Radio als integrator

Multikulti is een modewoord zoals alleen Duitsers dat lijken te kunnen verzinnen, maar sinds enkele jaren is het ook een begrip in de radiowereld. Multikulti (of naar believen multiculti) staat voor het streven in de omroep om allerlei linguïstische, etnische en andere minderheden waaruit de moderne Westerse samenleving bestaat te bedienen. En als het even wil, moet zo'n radiostation dan ook nog een zekere aantrekkingskracht uitoefenen op de rest van de bevolking, door het uitzenden van veel wereldmuziek.

Zo'n station is de Berlijnse zender SFB4 Multikulti, die sinds 1993 bestaat. SFB4 Multikulti kent nieuwsuitzendingen in het Duits, Engels, Frans, Turks, Macedonisch, Servo-Kroatisch, Sloveens, Romani, Russisch, Pools, Arabisch, Russisch, Koerdisch, Italiaans, Grieks en Spaans. Die worden steeds in eigen beheer, of door een andere Duitse publieke omroep geproduceerd. Veel uitzendingen met wereldmuziek worden van buitenlandse zenders doorgeprikt: zoals uit Wenen, Helsinki, New York, Brussel, Madrid, Parijs, Warschau en Bazel.

Nederland loopt internationaal niet achterop bij Multikulti-inspanningen. Radio 5 zendt sinds jaar en dag uit in allerlei minderheidstalen en in Amsterdam en andere steden zijn er talrijke kleine zendgemachtigden die via kabel en ether informatie- en muziek verspreiden. Niettemin leven er plannen voor de instelling van een landelijke Multikulti-zender: de NPS wijdt er – morgenmiddag in het Amsterdamse Paradiso – een symposion aan dat vanaf 12.30 uur live via het Internet is te volgen. Elke nacht (van 12.00 tot 06.00 u.) zijn er bovendien proeven van Multikulti-programmering te horen via Radio 5 en de onvolprezen website van de NPS.

De al of niet duidelijk uitgesproken premisse bij multiculturele radio is natuurlijk dat zo'n station zal bijdragen tot culturele integratie van allerlei minderheden in de totaliteit van de samenleving. Wie luistert naar programma's in zijn eigen taal die niet uit zijn land van herkomst komen – zo is de gedachte – toont de wens tot contact met het land van vestiging.

Toch is het de vraag of zo'n streven veel kans van slagen heeft als je ziet hoe actief omroepen zijn in de landen van herkomst van onze minderheden.

Turkstaligen in West-Europa hadden al een ruim aanbod aan publieke en commerciële radio en televisie (onder meer via de satellieten van Turksat), en nu maakt de Eutelsat-organisatie zich op om met een nog te lanceren satelliet W3, een digitaal Turks platform te exploiteren, dat alleen al zestig televisiekanalen zal omvatten.

Misschien hebben bij ons ontwikkelde multiculturele uitzendingen vooral zin wanneer de omroepinspanningen in het land van herkomst op de een of andere manier gemuilkorfd zijn. Zo is het Parijse Beur FM toch vooral een groot succes, zowel onder de Algerijnen in Frankrijk als die in Algerije, omdat de media in dit land van overheidswege worden beperkt in hun informatie- en muziekvoorziening.

De multiculturele inspanningen van de NPS op Internet (www.nps.nl). SFB4 Multiculti is digitaal (in DVB-, maar niet in ADR-formaat) te ontvangen via Astra (19,2 graden oost): 12.722 h. Beur FM eveneens op Astra in DVB: 12.207 v., `Les radios 3' de vijfde positie (met Seca-ontvangers kan men op het station afstemmen door op het logo van Beur FM te klikken). Ook analoog via de Télécom 2B (5 graden west), 12.564 v., audiocarrier 6.85. Een uitgebreid aanbod aan tientallen Turkse televisie- en radiostations bevindt zich op de Turksat 1C (42 graden oost) en in mindere mate op de Turksat 1B (31 graden oost) – de digitale onder hen in SCPC-formaat. Welke ontvanger benodigd is voor de ontvangst van de digitale stations op Eutelsat W3 is thans nog niet bekend.