`Ik zou bij straatgeweld hulp halen'

De dood van Meindert Tjoelker houdt Leeuwarden nog steeds bezig. Scholieren krijgen door een toneelstuk stof tot nadenken over zinloos geweld.

,,Grijp je niet in wanneer iemand het slachtoffer dreigt te worden van geweld, dan is het je verdiende loon als niemand zich in zo'n sitiuatie om jou bekommert'', zegt de twaalf-jarige Mirjam Aamri na de voorstelling. Ruim vijftig scholieren zijn naar de openbare scholengemeenschap Piter Jelles in Leeuwarden gekomen voor de presentatie van het theater-onderwijsproject `Nee! tegen geweld' met als doel: geweld verminderen en het veiligheidsgevoel bevorderen.

De dood van Meindert Tjoelker, op 13 september 1997, houdt Leeuwarden nog steeds bezig. De beweging die hieruit voortkwam, resulteerde in de nota `Nee! tegen geweld'. Met dit beleid probeert de Leeuwarden in samenwerking met onder andere politie, horeca en onderwijs 43 actiepunten uit te voeren waarvan het theater-onderwijsproject, gespeeld door het Friese toneelgezelschap Tryater, er één is. Niet alleen wil men jongeren hiermee bewust maken van de gevolgen van geweld voor slachtoffers én omstanders maar ook van de mogelijkheden die ze zelf hebben om geweld te vermijden en de ernst van de gevolgen te beperken.

,,Deze aanpak werkt'', zegt wethouder A. Brok (Veiligheid) overtuigend. ,,In 1997 was er een landelijke stijging van geweldsdelicten, terwijl dat cijfer in Leeuwarden begon te stabiliseren. Op basis van voorlopige inschatting is het aantal hier nu gedaald.''

De voorstelling die de scholieren krijgen voorgeschoteld, gaat over vier vrienden die betrokken raken bij een gewelddadig incident. De gevolgen zijn niet alleen ernstig voor het slachtoffer, die in het ziekenhuis belandt, maar ook voor de anderen die na het voorval met een angst- en schuldgevoel kampen. Om het jeugdige publiek nauw bij het verhaal te betrekken, wordt in een kring gespeeld en zoeken de acteurs (oog)contact met de scholieren. Het stuk eindigt met de vraag: Wat moeten we nou?

Dat is het startpunt voor de leerlingen, die nu samen met de acteurs reageren op de waargenomen gebeurtenissen. Zo ontwikkelen zich door discussie alternatieven voor het gedrag van de personages uit het toneelstuk. Met als centrale vraag: Hoe had geweld vermeden kunnen worden?

,,Het is heel actueel gespeeld omdat het taalgebruik past bij onze generatie'', zegt Rianne Wubs (14). Treedt ze nu anders op bij een dreigende situatie op straat? ,,Ja, eerst zou ik met een grote boog de problemen omzeilen. Nu zou ik hulp halen.''

Dat is een van de tips die de scholieren van de acteurs meekrijgen. Ook wordt hun verteld dat ,,je best je vriendschap in de strijd mag gooien wanneer een vriend(in) geweld gaat gebruiken'' en ,,wanneer je een mes op zak hebt, word je eerder slachtoffer omdat dat juist geweld uitlokt''.

Het theater-onderwijsproject wordt tot eind april honderd keer gespeeld zodat alle scholieren van veertien en vijftien jaar in Leeuwarden het gezien hebben. Volgens wethouder Brok is er bewust voor deze doelgroep gekozen. ,,Zij vormen de komende jaren het stappend publiek in de stad.'' Daarnaast worden ouders en docenten op het project voorbereid door voor hen bestemde bijeenkomsten. ,,Een essentieel onderdeel van het project'', aldus Brok. ,,Daarmee actualiseer je een discussie tussen jongeren en hun ouders in de thuissituatie.''