Turkse hongerstaaksters eisen verblijfsvergunnning

Vijftien Turkse vrouwen in Amsterdam gaan vandaag de vijfde week van hun hongerstaking in. Zij willen zo een verblijfsvergunning afdwingen. Hun gezondheid verslechtert.

Verpleegster Wilma de Voogd van het Amsterdamse laboratorium Atal knoopt een plastic wit schort voor en neemt plaats achter een kamerscherm. ,,Witte illegale vrouwen eisen een verblijfsvergunning,'' staat er in het Turks op geschilderd. Op tafel liggen vijftien injectienaalden, en buisjes voor bloed en urine. De hongerstaaksters in het gebouw van de Turkse vrouwenbeweging in Amsterdam hebben nu 28 dagen niet gegeten. De vrouwen liggen zij aan zij op matrassen in een nauwe zijkamer. Het ruikt er naar mens. Om de beurt staan ze op en schuiven aan tafel bij de verpleegster en dokter Co van Melle. Honger hebben ze niet meer, maagkramp en hongergevoel verdwijnen na een week niet eten. In de tweede en de derde week word je duizelig, krijg je hoofdpijn en spierpijn. Na vier weken word je ziek, in de vijfde week wordt de lichamelijke toestand kritiek. Daarna wordt de hongerstaker verward en euforisch, raakt in coma en sterft.

Een vrouw wijst op haar buik. De tolk vertaalt. Zouden haar nieren het soms hebben begeven? Ze heeft net een baby gekregen, zegt Van Melle, daar kan de pijn ook van komen. Op zondag was ze al voor een urineweginfectie opgenomen in het ziekenhuis. Ze is twaalf kilo afgevallen, nu weegt ze zeventig. Borstvoeding geven gaat niet meer. De dokter tegen de tolk: ,,Ik raad haar dringend aan te stoppen.'' De vrouw schudt haar hoofd van nee.

,,We hebben geleerd van de hongerstakers van de Agneskerk'', zegt Elif (33). De 132 illegale mannen die vorig jaar in hongerstaking gingen, stopten hun actie toen staatssecretaris Cohen (Justitie) beloofde hun dossiers te bekijken. Dertien mannen kunnen een verblijfsvergunning krijgen, besloot hij, de anderen moeten terug naar hun geboorteland.

Elif gaat door, voor de dood is zij niet bang. ,,Mijn leven is al afgepakt.'' Dat begon vorig jaar zomer, toen de Koppelingswet werd ingevoerd. Overheidsbestanden werden aan elkaar gekoppeld om illegalen uit te sluiten van sociale voorzieningen. De wet werkte. Eerst hield de kinderbijslag voor haar kinderen van 12, 10, 8 en de baby op. Toen de huursubsidie en het ziekenfonds. Haar man kreeg na negen jaar werken in de confectie een hernia. Een arbeidsongeschiktheidsuitkering krijgt hij niet. ,,Maar hij heeft wel jarenlang premies en belasting betaald.'' Zijn ziekte heeft een voordeel, zegt Elif. Nu zij in hongerstaking is, kan hij mooi op de kinderen passen. Rond het middaguur zijn bijna alle vrouwen uit bed en zitten ze in een kring op de banken. Een vrouw bekijkt de aanbiedingen in een reclamefolder van de Makro, de anderen kijken naar de Turkse televisiezender. Op tafel kannen rozenbottelthee. Alleen Sevilay (24) zit in een goudfluwelen pyama op haar matras. Haar lichaam is verzwakt, zegt ze. ,,Ik dacht dat hongerstaken makkelijk was.'' Langer dan twintig dagen zou het niet duren, dacht ze toen ze eraan begon. Ze mist haar baby en haar zoon van zeven. Maar ze heeft het ervoor over, zegt ze. ,,Nederland was een leuk land, we mochten alles, nu niks meer. Dat is onrechtvaardig.''

Vraag je haar of ze bang is voor de gevolgen van de hongerstaking, dan is ze plotseling fel. ,,Als ons iets overkomt, dan is dat de verantwoordelijkheid van de overheid. Van Cohen.'' De staatssecretaris is nog niet geweest. Sevilay probeert een grapje. ,,Hij hoeft niet bang te zijn. We hebben wel honger, maar we bijten niet.''