Oppositie in Wit-Rusland aangepakt

In Minsk is gisteren de organisator van de – ondergrondse – presidentsverkiezingen van 16 mei gearresteerd en onmiddellijk tot tien dagen gevangenisstraf veroordeeld. Het regime van president Aleksandr Loekasjenkjo onderstreept met de arrestatie zijn vastbeslotenheid de presidentsverkiezingen door zijn tegenstanders te verhinderen.

Viktor Gontsjar, voorzitter van de kiescommissie, werd gearresteerd vlak nadat de voormalige premier Michail Tsjigir zich kandidaat had gesteld bij de presidentsverkiezingen. Eerder al had de als politiek vluchteling in de VS wonende leider van het Wit-Russische Volksfront, Zenon Pazniak, zich kandidaat gesteld. Pazniak riskeert te worden gearresteerd als hij naar zijn land terugkeert.

De presidentsverkiezingen worden georganiseerd door leden van het Wit-Russische parlement, dat in 1996 door de autoritaire Loekasjenko werd ontbonden omdat het hem te kritisch was en zich verzette tegen de gestage uitbreiding van Loekasjenko's macht. Loekasjenko vormde daarop een nieuw parlement, dat bestond uit al zijn aanhangers in het naar huis gestuurde parlement. De internationale gemeenschap, inclusief de Raad van Europa en de Europese Unie, erkent het oude parlement nog steeds als de legitieme volksvertegenwoordiging van Wit-Rusland.

Dit `oude' parlement wil presidentsverkiezingen organiseren met het argument dat Loekasjenko twee jaar geleden de grondwet heeft herschreven om zijn ambtstermijn, die in mei van dit jaar zou aflopen, tot het jaar 2001 te verlengen. Die nieuwe grondwet liet hij vervolgens in een gemanipuleerd referendum goedkeuren.

Vorige week werden al zestien leden van de kiescommissie gearresteerd en tot korte vrijheidsstraffen veroordeeld, maar de leden van het naar huis gestuurde parlement hebben laten weten zich niet te laten afschrikken. ,,Alleen massale repressie kan ons stoppen'', zo zei gisteren Michail Tsjigir nadat zijn kandidatuur was geregistreerd in een bus – een andere plaats om bijeen te komen had de kiescommissie niet kunnen vinden.

Minder dan een uur later reed de politie in de hoofdstad Minsk de auto van Gontsjar klem. De politie sloeg de autoruiten in om de voorzitter van de kiescommissie te kunnen aanhouden. Later gisteren werd hij tot tien dagen gevangensistraf veroordeeld wegens ,,het organiseren van een niet-toegestane en illegale bijeenkomst''. Die veroordeling kwam tot stand op grond van een decreet van Loekasjenko dat bepaalt dat elke bijeenkomst van tien of meer mensen waarvoor de regering geen toestemming heeft gegeven, illegaal is.

De oppositie aarzelt nog of ze zal deelnemen aan de gemeenteraadsverkiezingen later dit jaar. Dat ze kàn deelnemen is evenwel sinds kort onwaarschijnlijk omdat Loekasjenko inmiddels heeft bepaald dat kandidaten met een strafblad (zelfs voor lichte administratieve vergrijpen) niet mogen deelnemen. Vrijwel iedereen in de oppositie, ook op lokaal niveau, heeft een strafblad na veroordelingen wegens vergrijpen als het deelnemen aan niet-toegestane bijeenkomsten of demonstraties. (Reuters, AFP, AP)