Neutraal

De foto kennen we: de grijze zondagochtend van 10 november 1918, het perron van het Nederlandse grensplaatsje Eijsden, en daarop de ijsberende, op asiel wachtende Duitse keizer. Eijsden is de ultieme vernedering van het ooit zo trotse Duitsland en het abrupte einde van de monarchale staatsvorm in het grootste deel van Europa. Maar Eijsden staat ook voor de Nederlandse neutraliteit, voor het feit dat deze alles omverwerpende gebeurtenis Nederland bespaard is gebleven. Dat tekende ons land trouwens ook: het raakte binnen Europa in een emotioneel isolement, als een brave oude juffrouw die zo nu en dan vinnig op het raam tikte, maar die nooit de werkelijkheid van oorlog en falend gezag had meegemaakt.

Waren de gewone Nederlanders trouwens nog wel zo neutraal, na alle Belgische vluchtelingen? De keizerlijke adjudant Sigurd von Ilsemann beschrijft hoe de Limburgers de wachtende keizer uitfloten en toeriepen: `Ah, Kamerad kaputt!' of `Vive La France'. Dit alles duurde een volle dag - volgens Von Ilsemann omdat men in Holland 's zondags slechts op bepaalde uren kon telefoneren. Toen de hoftrein eindelijk verder mocht rijden stonden duizenden mensen langs de spoorbaan. `Overal, tot in Arnhem, was er gejoel en gefluit, dreigen met vuisten, gebaren van de keel afsnijden.'

Niets in Eijsden herinnert aan die historische zondag, geen gedenkplaat, geen monument, niets. De nuchtere Nederlanders hebben in het voormalige station een instelling voor maatschappelijk werk, basiseducatie en cultureel werk gevestigd, wat voor Wilhelm natuurlijk ook mooi zou zijn geweest.