CDA in Breda is `dictatoriaal'

In 29 Brabantse gemeenten worden de verkiezingen voor de Provinciale Staten morgen gecombineerd met verkiezingen voor de gemeenteraad. Deze gemeenten zijn op 1 januari 1997 heringedeeld en deden toen niet mee aan de gemeenteraadsverkiezingen van maart 1998.

Op een aantal plaatsen in Breda hangen affiches en gekleurde spandoeken met de tekst: Kom op voor Breda, ga stemmen op 3 maart. Verkiezingen gemeenteraad en Provinciale Staten. De gemeente heeft haar best gedaan, maar het enthousiasme onder de inwoners is niet groot. Wethouder M. Vossenaar van de partij Breda '97 ondervond het afgelopen zaterdag nog. Terwijl ze campagne voerde op de Grote Markt keek het winkelende publiek vreemd van haar op. ,,Zijn er al weer verkiezingen voor de gemeenteraad, vroegen de mensen me. Die zijn toch pas geweest?'', zegt Vossenaar.

In november 1996 ging Breda, net als 28 andere Brabantse gemeenten, naar het stemlokaal om een nieuwe gemeenteraad te kiezen. Er deed zich geen aardverschuiving voor, maar twee partijen scoorden opmerkelijk goed: Breda '97 en het CDA. Het debuterende Breda '97 haalde vijf zetels, het CDA groeide van acht naar twaalf. Breda '97, voortgekomen uit lokale partijen van de vier dorpen die bij de herindeling bij Breda werden gevoegd, kreeg veel steun in Teteringen, Ulvenhout, Bavel en in iets mindere mate in Prinsenbeek.

Het CDA dankte zijn winst - landelijk verliest het nog steeds terrein - ook aan de uitbreiding van de stad, hoewel vice-fractievoorzitter M. Boidin-Van Hoeve zegt dat ,,het CDA óók heeft gewonnen, omdat het zo dicht bij het volk staat''. Ze wijst erop dat haar partij geregeld fractie-spreekuur houdt en om de vijf weken een openbare bijeenkomst organiseert in een van de Bredase wijken.

Het machtige CDA maakt in de ogen van de oppositie in zijn eentje de dienst uit in de 39 leden tellende raad. ,,Het CDA is dictatoriaal'', meent W. Schröder, lijsttrekker van GroenLinks. ,,De partij snoert haar coalitiegenoten (VVD, PvdA, D66 en Breda '97) voortdurend de mond.'' Dat is overdreven, zegt Vossenaar (Breda '97), maar ze vindt wel dat het CDA nog steeds ,,te regentesk'' is.

Vossenaar hoopt veel stemmen te halen in haar woonplaats Teteringen, waar nauwelijks iets is te merken van de verkiezingen. Een groot aantal dorpsbewoners heeft weliswaar raambiljetten opgehangen, maar die zijn niet van een politieke partij. Laat Teteringen niet stikken staat op de gele pamfletten van een plaatselijk comité dat zich verzet tegen de bouw van 3.000 woningen in het noorden van het kerkdorp. ,,Als die huizen er komen, raakt ons dorp compleet verstopt door het verkeer'', zegt J. van Gils, die bij het kerkhof een sigaret opsteekt. Hij vertelt de vorige keer op Breda '97 te hebben gestemd, ,,maar dat doe ik nu zeker niet, want die partij heeft geen nee tegen de komst van die woningen durven zeggen''. ,,Breda '97 heeft veel goodwill verspeeld'', vervolgt hij. ,,Ook in Bavel. De mensen daar zijn teleurgesteld, omdat hun eigen Breda '97 akkoord ging met een hoge geluidswal langs de snelweg, die het dorp isoleert.''

Volgens Schröder (GroenLinks) werken wethouder Vossenaar en de vier raadsleden van Breda '97 ,,keihard'', maar laten ze ,,absoluut geen eigen geluid horen''. Toch plaatste de partij kort na haar aantreden meer dan eens kritische kanttekeningen bij het beleid van het college, in het bijzonder als het aangelegenheden betrof in Teteringen, Ulvenhout, Bavel of Prinsenbeek. Maar ze kreeg dan steevast de wind van voren in het college van B en W, dat steunt op een coalitie van 32 raadsleden. Het CDA duldt geen tegenspraak in Breda, vertellen trouwe bezoekers van de raadsvergadering.

Sinds het brede `afspiegelingscollege' in Breda functioneert, is het vrij rustig in de raad. Hete hangijzers als de affaire-Heijmans (een geschil tussen de gemeente en de aannemer over de aankoop van grond), de verkoop van de Kloosterkazerne, het weer uitgraven van de haven en het uitbaten van Het Turfschip, leidden niet tot veel commotie bij de volksvertegenwoordigers. Dat is wel eens anders geweest. In 1994, '95 en '96 deden zich zeer verhitte debatten voor, vooral over het Chassé-theater, die zelfs leidden tot het vertrek van de VVD uit het college.

Destijds was de oppositie groter en feller. Protestpartij De Parel van het Zuiden, toen nog aangevoerd door Birgit Croft, had vier zetels. Ze zorgde voor leven in de brouwerij, maar ook voor chaos, ruzies en scheldpartijen. Burgemeester Rutten noemde haar gedrag in 1996 ,,schandelijk''. De Parel heeft nog twee zetels, maar insiders verwachten dat de partij woensdag wordt gehalveerd, mede door interne verdeeldheid. Zo heeft C. Verpaalen zich afgescheiden. Hij heeft de bijnaam `de megafoon', omdat hij altijd de mening van de mensen in de straat zou verkondigen, en vormt nu de eenmansfractie Breda Vooruit.

,,De Parel gaat nooit verloren, ze lééft'', zingt een partijlid in Breda-Noord. Wie daar door de wijk Hoge Vucht rijdt, krijgt de indruk dat hij gelijk heeft. Op lantaarnpalen hangen alleen maar affiches van De Parel. Maar plakken op lantaarns is bij de verkiezingen in Breda verboden.