Haydn-opera met o la la en sm

Net na carnaval komt Opera Zuid met een verbazingwekkende quasi-carnavaleske voorstelling van Haydns komische opera Il mondo della luna (De wereld van de maan), waarmee ons land een bijzondere relatie heeft. De `moderne' wereldpremière van het uit 1777 daterende werk vond plaats tijdens het Holland Festival 1959 in de Haagse Koninklijke Schouwburg. Carlo Maria Giulini dirigeerde en de beroemde Luigi Alva zong de hoofdrol van Buonafede (de goedgelovige). Hij is in het libretto naar Goldoni de rijke vader van twee dochters, die hem afhandig worden gemaakt door hun minnaars. Zij laten hun schoonvader in spe een drankje innemen, zodat hij denkt dat hij op de maan is, waar andere en vooral lossere zeden heersen. Eenmaal terug op aarde komt de waarheid aan het licht, maar toch haalt Buonafede zijn hand over zijn hart en is het eind goed, al goed.

Zeven jaar geleden maakte de Poolse Staatsopera Poznan onder leiding van Wieland Kuyken een tournee door ons land met Il mondo della luna. Het was een gezapige voorstelling met slechts een enkel al te keurig grapje tussen de oubollige decors die het midden hielden tussen de late Rembrandt en de vroege Anton Pieck. Als Opera Zuid nu na een uur de pauze laat beginnen, is er vrijwel niets gebeurd in de zwarte lege ruimte die deze keer het decor vormt. Het enige dat hier beneden op aarde opvalt is dat de personages nogal krols en bronstig zijn en dat Cecco nog een carnavalsbril heeft gevonden met daaraan een neus die knipperend kan oplichten. Het zingen en de begeleiding klinken niet meer dan matig tot redelijk.

Nee, dan na de pauze de wereld van de maan! In Parijs is de Moulin Rouge ontploft en de brokstukken zijn op de maan terechtgekomen, zodat ook hier een sfeer heerst van o la la! Het halve `functionele' bloot van een nimf is nog zeer onschuldig. De travestie van de bediende Cecco, die de keizer van de maan speelt als een overjarige glittervamp, benadrukt het kruis al intensiever.

Dan is er dubbele travestie: Xenia Meijer, die de rol van Ernesto speelt, is weer verkleed als vrouw. Zij doet ook met een touw aan sa-domasochisme. Eerst wordt het touw een aria lang door haar kruis heen en weer gehaald. Later functioneert het touw als leiband, als de strenge meesteres voor hondje speelt. Zo gaat het nog lang door, wat allemaal erg afleidt van het luisteren naar orkest en zang.

Deze Il mondo della luna is een intensieve verkenning van de rosse driehoek tussen scabreus, plat en vuns. Ook voor wie niet preuts is, worden de grenzen van goede smaak en aardige humor overschreden: bijna alles valt er buiten. `Camp' kan nog leuk zijn, maar deze banale obsessie voor de goedkoopste sex, soms half potteus of quasi-homoseksueel, levert slechts zinloos theater op. De stuitende oppervlakkigheid zegt niets zinvols over het kunstwerkje van Haydn - hoe frivool en niemendallig men dat ook kan vinden - noch over de meest platvloerse kanten van het menselijke karakter. Het is dat de Spanjaard Calixto Bieto regisseert, maar de liederlijke farce lijkt wel afkomstig van SBS6-sex-man Menno Buch.

Voorstelling: Il mondo della luna van J. Haydn door Opera Zuid en Limburgs Symphonie Orkest o.l.v. David Jones m.m.v. Enric Serra, Jamie MacDougall, Xenia Meijer, Adele Eikenes, Helen Williams, Claire Bradshaw en Henry Moss. Regie: Calixto Bieto. Gezien: 27/2 Theater aan het Vrijthof Maastricht. Herh.: 2/3 Sittard; 4/3 Breda; 9/3 Utrecht; 11/3 Den Bosch; 13/3 Heerlen; 16/3 Tilburg; 18/3 Venlo; 20/3 Eindhoven.