Lawines in Tirol brengen NAVO dichterbij

,,De Duitse journalisten hebben veel kritiek op ons'', meldt de Oostenrijkse staatsomroep ORF op radio en tv verontwaardigd. Het lawine-ongeluk in Tirol heeft van de redacteuren ware patriotten gemaakt, die met argusogen de verrichtingen van hun buitenlandse collega's volgen. De Duitsers zijn niet aardig, zoveel is duidelijk. Met afschuw wordt over de koppen van de Bild-Zeitung bericht: ze gaan over hebzucht in de Alpen en de vermeende voorkeursbehandeling van gasten uit vijfsterrenhotels. ,,Maar ook de Süddeutsche Zeitung, hoewel veel zakelijker, laat kritische geluiden horen en de Frankfurter Allgemeine is gewoon pathetisch'', vatten twee redactrices op de radio hun bloemlezing van de Duitse pers samen. Aardig daarentegen zijn de Nederlanders. ,,Ze berichten veel — dat is begrijpelijk, tenslotte zijn er Nederlanders onder de slachtoffers — maar kritiseren ons niet. Ook de Fransen zijn zakelijk en vol lof over de reddingsoperaties, net als de Zwitsers en de Italianen'', luidt het tevreden commentaar in het Ö1 Mittagsjournal.

Toch stellen niet alleen de Duitsers kritische vragen, ook sommige Oostenrijkers doen dat. Sommigen zeggen dat natuurrampen niet te voorspellen en al helemaal niet te voorkomen zijn, anderen wijzen met de beschuldigende vinger op ,,roekeloze hoteliers en skiliftexploitanten''.

Brigitte Trötzmüller, de protestantse lekendominee van Landeck, is heel blij met de buitenlandse gasten. ,,Onze gemeenten floreren alleen dankzij de Nederlandse vakantiegangers'', zegt ze. Maar zij ziet ook de schaduwkanten van de almaar uitdijende toerisme-industrie. ,,Sommige mensen kunnen gewoon niet genoeg krijgen. Er moeten steeds meer en grotere hotels komen, maar als niet alle bedden verhuurd zijn, slaat de paniek toe. `Dat kost ons geld', roepen ze dan. Ik begrijp sommige toeristen trouwens ook niet. In kazernes gaan zitten wachten tot ze het dal in kunnen! Je gaat toch niet, zeker als je kleine kinderen hebt, naar gevaarlijke streken?''

Trötzmüller wijst op een aantal bergtoppen: ,,Kijk wat daar boven ligt! Deze enorme massa sneeuw komt hoe dan ook naar beneden, of als lawine of straks als water. Wat wij hier nu beleven, is nog maar het begin. Wij krijgen straks ontzettende problemen met wateroverlast.''

De toeristische industrie probeert intussen te redden wat te redden valt. De in Ischgl ingesloten vakantiegangers mochten de skiliften gratis gebruiken; de hoteliers kregen opdracht de rekeningen voor de ,,verlengde vakantie'' coulant op te maken. Met bonussen probeert men de toeristen over te halen volgend jaar weer te komen. De kort opvlammende concurrentiestrijd — toeristenbureaus in probleemvrije gebieden verstuurden folders waarin vakantiegangers werden opgeroepen West-Tirol te mijden en in plaats daarvan naar het `veilige Oost-Tirol' te komen — werd meteen de kop ingedrukt. Het landelijke bureau voor toerisme heeft dergelijke acties verboden.

Tirol is een vakantieland en de meeste mensen begrijpen hoe belangrijk het is de schade niet nog verder te vergroten. Het aantal vrijwilligers dat verlof van het werk neemt om te helpen, is indrukwekkend, vooral omdat sommige werkzaamheden levensgevaarlijk zijn. Voor het meten van de sneeuwdiepte, nodig voor het voorspellen van lawines, wordt iemand met een helikopter naar een bergtop gebracht en aan een touw naar beneden gelaten. Zelfs als hij extreem voorzichtig is, kan hij een lawine los maken en meegesleurd worden. Ook de mannen die de stroomvoorzieningen in stand proberen te houden, riskeren in bepaalde gevallen hun leven. ,,Maar er zijn ook mensen die asociaal gedrag vertonen'', vertelt een inwoner van Landeck. ,,Er is een klacht bij de gemeente gedeponeerd wegens het helicopterlawaai! De burgermeester heeft onmiddellijk A 4'tjes laten verspreiden waarin deze mensen werd gevraagd, uiteraard in beleefde worden, of ze wel goed bij hun hoofd zijn.''

De helikopters hebben nog meer discussie losgemaakt. De Oostenrijkse toestellen dateren voor een deel uit de jaren '60 en beschikken niet over nachtzichtapparatuur. ,,Toestellen ouder dan de piloten'', schreef het Weense dagblad Kurier. Voor de evacuatie van grote groepen zijn ze bovendien veel te klein en daarom had Oostenrijk Frankrijk, Groot-Brittannië, Duitsland, Zwitserland en de VS om hulp gevraagd. Maar ook dat viel niet in goede aarde. ,,Oostenrijk is een van de tien rijkste landen ter wereld en moet bij andere landen gaan bedelen als een Derde-Wereldland'', schreef de Salzburger Nachrichten smalend. Dat deze landen onmiddellijk te hulp schoten en anderen ongevraagd hulp hebben aangeboden, stelde de auteur allerminst gerust. Hij vond het een wonder dat de Amerikanen zo hulpvaardig reageerden; normaal mogen zij immers niet over het neutrale Oostenrijk vliegen. ,,Als wij hen nodig hebben, zijn ze kennelijk welkom en de overige tijd zoeken ze het maar uit.'' Het is duidelijk dat, als de reddingsoperatie achter de rug is, een andere discussie los zal barsten. De legeruitrusting en toetreding tot de NAVO staan alvast op de agenda.