Hamburgse rekening

Het jaarlijkse toernooi in het Spaanse stadje Linares wordt door de organisatoren het Wimbledon van het schaken genoemd en door Tabe Bas de Hamburgse rekening.

De zanger/acteur Tabe Bas, vroeger een sterk schaker en tegenwoordig vooral een gepassioneerd schaakkijker en schaakverhalenverteller, overkwam het laatst dat hij aan iemand werd voorgesteld die vervolgens zei: ,,Curieus, ik ken uw naam al lang, maar ik dacht altijd dat u iemand was die niet echt bestond. Die Nederlandse schaakjournalisten die wendingen gebruikten als `volgens Tabe Bas' of `Tabe Bas zei eens', daarvan dacht ik dat ze voor de grap een verzonnen figuur gebruikten als ze een citaat niet goed thuis konden brengen of als ze een eigen opmerking in de mond van iemand anders wilden leggen. Zoals Nietzsche met zijn Also sprach Zarathustra. `Aldus sprak Tabe Bas...', ik heb dat nooit serieus genomen.''

Even dacht hij dat het misschien waar was, en dat hij inderdaad een verzonnen figuur was, maar ik kan u verzekeren dat Tabe Bas wel degelijk bestaat.

Die Hamburgse rekening waarover hij vertelde was een jaarlijkse wedstrijd in Hamburg waar de kermisworstelaars onder elkaar uitmaakten wie de sterkste was. De rest van het jaar leverden ze onzingevechten waarin alles afgesproken was. Die waren voor het publiek. Bij de Hamburgse rekening werd niemand toegelaten en de resultaten bleven geheim, maar het was wel de wedstrijd waar het om ging. Onder elkaar wisten ze daarna wie echt de sterkste was.

De vergelijking met Linares gaat in vele opzichten niet op, maar het is zeker waar dat er geen ander toernooi is waar de spelers zozeer het gevoel hebben dat hier de echte rekening wordt opgemaakt. Wie Linares wint is de toernooischaker van het jaar.

Dit jaar spelen acht topspelers twee keer tegen elkaar. De meest zuivere krachtmeting, iedereen heeft tegen alle tegenstanders een keer wit en een keer zwart. Alle reuzen zijn er, op twee na.

Alexei Shirov is er niet, want hij heeft ruzie met de baas van het toernooi, Luis Rentero. Rentero was de organisator van de ongelukkige kandidatenmatch tussen Kramnik en Shirov, die winnaar Shirov alleen een enorme onkostenrekening opleverde maar geen prijzengeld en ook geen uitzicht op de beloofde match tegen Kasparov.

Anatoli Karpov is er ook niet. Hij speelt in Monaco een match van acht partijen tegen Jeroen Piket. Je kan je afvragen of Karpov klaar zou zijn voor een confrontatie met de allersterksten. Vorig jaar hield hij zich vooral bezig met allerlei frivole voorstellingen en in de paar echte toernooien die hij speelde waren zijn resultaten heel matig.

Baas Rentero had altijd de functie van de bullebak met een hart van goud die zijn spelers met woedeuitbarstingen, boetes en dreigementen tot hoge strijdlust aanvuurde. Nu is hij niet ter plekke aanwezig, hij herstelt nog van een zeer ernstig auto-ongeluk dat hem een paar maanden geleden overkwam. En geheel in strijd met de traditie van Linares vallen de remises nu bij bosjes. In de eerste drie ronden werden maar twee partijen beslist, Adams won van Leko en Kasparov van Ivantsjoek. De voor de hand liggende conclusie dat het zonder Rentero niet gaat, zou geheel onjuist zijn. Ook in de remisepartijen werd hard gevochten.

Wit Ivantsjoek-zwart Kasparov, tweede ronde

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 d7-d6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 a7-a6 6. Lc1-e3 Pf6-g4 7. Le3-g5 h7-h6 8. Lg5-h4 g7-g5 9. Lh4-g3 Lf8-g7 10. Dd1-d2 Anand heeft hier een paar keer met succes 10. Lc4 gespeeld en vorig jaar won hij in het rapidtoernooi in Frankfurt van Kasparov met 10. Le2 h5 11. Lxg4 Lxg4 12. f3, maar in Shirov-Kasparov, Hoogovenstoernooi 1999, verbeterde Kasparov dit met 11...hxg4 12. 0-0 e6! 10...Pb8-c6 11. Pd4-b3 Pg4-e5 12. f2-f3 b7-b5 13. Lg3-f2 Ta8-b8 14. Pb3-d4 Ook dit had Kasparov al eerder. Tegen Anand speelde hij vorig jaar in Linares 14...Ld7. Het werd remise. 14...b5-b4 Een nieuwtje met grote gevolgen. Binnen een paar zetten staat zwart overweldigend. 15. Pc3-d1 Pc6xd4 16. Lf2xd4 d6-d5 17. e4xd5 Dd8xd5 18. c2-c3 0-0 19. Lf1-e2 Tf8-d8 20. Dd2-e3 Lc8-b7 Nu kan wit niet goed rokeren wegens 21. 0-0 Pg4 21. Pd1-f2 b4xc3 22. Ld4xc3 Dd5-e6 23. Ke1-f1 En deze droevige zet moet hij doen omdat 23...Pxf3+ dreigde. 23...Lb7-d5 24. b2-b3 Tb8-c8 25. Ta1-d1

25...Tc8xc3 Dat zag Ivantsjoek natuurlijk wel aankomen, maar hij kon er niets meer tegen doen. 26. De3xc3 Pe5-g4 27. Dc3-a5 Pg4-e3+ 28. Kf1-g1 Td8-c8 Achteraf vond Kasparov het fraaie 28...Pxd1, waarmee hij zijn toren met schaak laat slaan, nog sterker. 29. Da5xa6 Pe3xd1 30. Da6xe6 Ld5xe6 31. Le2xd1 Tc8-c1 Wit gaf op. Hij staat inderdaad verloren, maar Ivantsjoek geeft af en toe wel erg vroeg op. Zijn stukken zijn opgesloten, zijn damevleugelpionnen gaan verloren, maar menigeen zou nog hopen op remisekansen met drie tegen vier pionnen. Maar hij had er waarschijnlijk al vijftien zetten lang genoeg van.

Wit Kasparov-zwart Anand, derde ronde

1. d2-d4 d7-d5 2. c2-c4 d5xc4 3. e2-e4 e7-e5 4. Pg1-f3 e5xd4 5. Lf1xc4 Pb8-c6 6. 0-0 Lc8-e6 7. Lc4-b5 Lf8-c5 8. Pb1-d2 Dd8-d6 Een nieuwe en provocerende zet, normaal is 8...Pge7. Kasparov dacht bijna een uur over zijn antwoord na. 9. e4-e5 Dd6-d5 10. Pf3-g5 0-0-0 11. Lb5-c4 Dd5-d7 12. Pg5xe6 f7xe6 13. b2-b4 Pc6xb4 Voor het eerst in de partij moest Anand nadenken. Achteraf vond men 13...Lb6 14. Db3 De7! voorzichtiger en beter. 14. Dd1-b3 Pb4-d5 15. Pd2-e4 Lc5-b6 16. a2-a4 a7-a5 17. Pe4-d6+ Kc8-b8 18. Lc4xd5 e6xd5 19. Lc1-d2 c7xd6 20. Db3xb6 d6xe5 21. f2-f4 Pg8-f6 Zwart moet heel erg oppassen. Na 21...e4 22. f5 zou een dodelijk loperschaak op de diagonaal b8-h2 onvermijdelijk zijn. 22. f4xe5 Pf6-e4 23. Ld2xa5 d4-d3

24. e5-e6 Dit leidt slechts tot remise. Gevaarlijker voor zwart was 24. Db4 met de bedoeling Lb6 gevolgd door Da5. Kasparov gaf op zijn eigen Internetpagina's als hoofdvariant 24. Db4 Tde8 25. Lb6 d2 (om een schaak op c1 er uit te halen) 26. h3 Te6 27. Ld4 ,,met groot voordeel voor wit.'' Nu is dat voordeel lang niet op het eerste gezicht duidelijk en het valt te begrijpen dat Kasparov met nog slechts zeven minuten op de klok voor zekerheid kiest. 24...Dd7-d6 25. Db6xd6+ Td8xd6 26. e6-e7 Td6-f6 27. Tf1xf6 Pe4xf6 28. Ta1-d1 Th8-e8 29. La5-b4 Remise.