EU-lidstaten diep verdeeld over uitgaven

De meeste Europese regeringsleiders vinden dat de landbouwuitgaven de komende zes jaar moeten worden beperkt tot een gemiddelde van 40,5 miljard euro per jaar.

Dat betekent dat zij hun ministers van Landbouw op de vingers tikken, die deze week na een marathonvergadering tot voorstellen kwamen die ver boven dat bedrag uitkwamen. ,,Bijna iedereen vindt dat wat de landbouwministers tot nu toe hebben bereikt onvoldoende is'', concludeerde gisteravond bondskanselier Schröder na afloop van de Europese top in Königsberg. ,,Wat er nu ligt, overschrijdt de grens.'' Premier Kok zei ,,buitengewoon bezorgd'' te zijn. ,,Het moet goedkoper en de hervormingen zijn te weinig.'' Volgens hem hebben de Landbouwministers ,,de neiging om te denken dat de bomen tot in de hemel groeien.''

De beperking die de regeringsleiders aangaven, is een signaal aan hun Landbouwministers, die dinsdag verder vergaderen over hervormingen in het landbouwbeleid. Maar niet alle landen stelden zich achter de waarschuwing. Onder meer Spanje vindt het door Duitsland voorgestelde bedrag te laag. En dat was slechts een van de vele punten waarover de meningen uiteen liepen. Frankrijk blijft zich heftig verzetten tegen het Duitse voorstel een deel van de directe inkomenssteun aan boeren te laten betalen door de lidstaten. Volgens de Franse president Chirac is dat in strijd met de Europese gedachte. Premier Jospin noemde het ,,inefficiënt, juridisch niet onderbouwd en anticommunautair''. Er waren ook kleine stekeligheden. Chirac zei tegen de pers dat hij zich verre houdt van het leggen van verbanden tussen de huidige discussies over de EU-financiën en de euro. Bondskanselier Schröder waarschuwde onlangs voor een koersval van de euro als niet snel een oplossing wordt bereikt.

De bijeenkomst in een hotel aan de Rijn was vrijwel geheel gewijd aan de financiële toekomst van de Europese Unie. Hierover moet op een top op 24 en 25 maart in Berlijn overeenstemming worden bereikt. ,,Het zal aankomen op een paar dagen en nachten'', voorspelde premier Kok. De staats- en regeringsleiders bereikten gisteren geen enkele conclusie. De bijeenkomst was vooral bestemd voor het inventariseren van de standpunten. ,,Een zoektop'', aldus een Duitse ambtenaar. Er tekende zich opnieuw een tegenstelling af tussen noordelijke lidstaten die de uitgaven van de EU willen bevriezen en de zuidelijke landen die vrezen subsidies te verliezen. Met name de Spaanse premier Aznar reageerde woedend op de algemene voorstellen die Duitsland voorlegde als voorzitter van de Unie. Hij zei dat een voorzitter een document hoort voor te leggen waarover consensus bestaat en dat is nu niet het geval.

Spanje protesteert vooral tegen het Duitse voorstel de structuurfondsen voor arme gebieden van 2000 tot 2006 te beperken tot 200 miljard. Aznar werd bijgevallen door Portugal en Griekenland— die eveneens profiteren van de structuurgelden. De Portugese premier Guterres zei dat hij best bereid is mee te werken aan oplossingen, maar dat hij met de huidige voorstellen onmogelijk kan instemmen. Hij voerde aan dat hij in eigen land onder druk staat, met verkiezingen in aantocht en hij voorspelde dat de deadline van 25 maart niet wordt gehaald. ,,We moeten duidelijk zijn, de verschillen zijn zo groot dat overeenstemming niet mogelijk is.''

Portugal, Spanje en België brachten naar voren dat in Europa over andere dingen dat geld moet worden gesproken. Waarop premier Kok reageerde met de opmerking dat een goede Europeaan zijn niet betekent dat je de uitgaven verhoogt. Solidariteit heeft twee kanten, viel de Duitse bondskanselier Schröder hem bij. In een poging Duitsland voor zich te winnen, stelde Aznar voor een Europese subsidiepot van 3 miljard euro per jaar in het leven te roepen voor landen die relatief veel asielzoekers en vluchtelingen herbergen. Duitsland, dat veel asielzoekers heeft, pleit al jaren voor een rechtvaardiger lastenverdeling.

De Britse premier Blair verdedigde fel het zogeheten rebate-systeem dat zijn eurosceptische voorganger Thatcher heeft bedongen om de Britse bijdrage aan de EU te beteugelen. ,,Er is geen sprake van dat wij onderhandelen over de Britse cheque'', aldus Blair. Hij wil ook niet dat het systeem wordt veralgemeniseerd zoals Nederland, Duitsland en Zweden bepleiten. Dat zou verhoging van de Britse nettocontributie inhouden. Toch wordt niet uitgesloten dat volgende maand een akkoord kan worden bereikt om het rebate-systeem in principe uit te breiden.