Asielbeleid weer hot issue

Vlak voor de Statenverkiezingen praten alle partijen plots over het asielbeleid – ook al gaan de provincies daar niet over.

CDA-leider De Hoop Scheffer stelde het afgelopen week voor. De fracties in de Tweede Kamer moesten, na de verkiezingen voor de Provinciale Staten aanstaande woensdag, maar eens bij elkaar komen om over het asielbeleid te debatteren. Dan, zo vermoedde de leider van de grootste oppositiepartij, zouden de coalitiepartijen wel anders piepen. Dan zouden vele voorstellen `vergeten' zijn.

De Hoop Scheffer zei bij een bijeenkomst afgelopen donderdag zich danig te storen aan de vele paarse `proefballonnen', die in het zicht van de verkiezingen worden opgelaten. Zo moeten de Nederlandse grenzen tijdelijk op slot voor asielzoekers (VVD), krijgen uitgeprocedeerde asielzoekers geen opvang meer (PvdA), moet een staatscommissie aan het kabinet adviseren (D66) en moet de gratis rechtshulpverlening aan asielzoekers danig worden beperkt (wederom VVD).

Allemaal proefballonnen, verzuchtte De Hoop Scheffer, om vervolgens zelf ook zo'n ballon op te laten. Nog dezelfde avond pleitte hij voor `meldpunten' aan de grens, bedoeld om asielzoekers af te schuiven naar Duitsland en België.

De provincies mogen er dan niets over te zeggen hebben, het asielbeleid is een hot issue geworden in de verkiezingscampagnes voor diezelfde provincies, evenals vier jaar geleden. Toen voerde de toenmalige VVD-fractievoorzitter Bolkestein de discussie aan, nu voeren alle fractievoorzitters het woord. ,,Het onderwerp raakt de mensen, we kunnen daar bij geen enkele verkiezing omheen'', aldus een VVD-Kamerlid. Bovendien hadden Bolkesteins uitspraken de partij geen windeieren gelegd.

Het asielbeleid zorgde de afgelopen maanden al vaker voor opwinding in de coalitie. Twee weken geleden, op een woensdagavond, kwam een imposant gezelschap bij elkaar op het Catshuis: premier Kok, vice-premier Borst, minister Korthals (Justitie) en zijn staatssecretaris Cohen, de fractievoorzitters en hun asielwoordvoerders. Daar spraken ze over de op stapel staande wijziging van de Vreemdelingenwet en de gevreesde komst van ruim zestigduizend asielzoekers in 1999. Een week later sprak Cohen nog eens met de woordvoerders van de coalitiepartijen op de kamer van zijn partijgenoot en Kamerlid Middel.

De bijeenkomst op het Catshuis was ,,vriendelijk'', meent een aanwezige. ,,Het was hoogst onaangenaam'', zegt een andere aanwezige. Het voorstel van vice-premier Borst, ook aanwezig in het Catshuis, duidt daar op. Een staatscommissie moet zich over het asielbeleid buigen, zei zij, het kabinet moet ,,een stap opzij'' doen - er is te veel ruzie. Daarnaast beweerde een andere aanwezige, PvdA-fractievoorzitter Melkert, afgelopen zondag in een radiodebat met fractieleiders dat het in de coalitie steeds moeilijker wordt afspraken te maken over het asielbeleid.

Gebruiken de partijen het asielbeleid om zichzelf voor de Staten-verkiezingen te profileren of zijn hun plannen menens? Borst (D66) zweeg gisteren in de ministerraad over haar plan een staatscommissie in te stellen, erkende haar collega Jorritsma. Eerder had Borst aangekondigd de zaak daar aan de orde te zullen stellen. Melkert (PvdA) volhardde, ondanks nuanceringen van partijgenoot Middel, in zijn uitspraken om uitgeprocedeerde asielzoekers geen onderdak te bieden, maar wees het donderdag herhaalde voorstel van de VVD om Bosniërs groepsgewijs terug te sturen, van de hand. ,,Mensen op transport zetten, vind ik echt niet kunnen.'' De Hoop Scheffer (CDA) had gisteravond nog geen reactie van de overige fractievoorzitters ontvangen op zijn voorgestelde debat, daags na de verkiezingen. Zijn meldpunten aan de grens echter, konden niet op veel instemming rekenen.

Jorritsma, die gisteren de minister-president verving tijdens zijn wekelijkse persconferentie, haalde haar schouders erover op. ,,Ach, over vijf dagen zijn er verkiezingen, geloof ik.''