Apotheker gelast de korting op varkens af

Minister Apotheker (Landbouw) gaat in hoger beroep tegen de uitspraak van de Haagse rechter afgelopen dinsdag inzake de Wet Herstructurering Varkenshouderij (WHV). Om aan het eerder deze week uitgesproken vonnis tegemoet te komen, draait hij in een nieuwe wet echter wel de eerste verplichte korting van tien procent van de varkensstapel terug.

Dit staat in een brief die Apotheker gisteren aan de Tweede Kamer stuurde. De minister heeft bij het kabinet ,,enkele honderden miljoenen guldens'' losgekregen om het tweede deel van de geplande korting op de varkensstapel via het opkopen van varkensrechten door de overheid overbodig te maken. Gisteravond moest Apotheker zich in de Kamer voor de ontstane situatie verantwoorden.

De oorspronkelijke varkenswet beoogt voor het jaar 2000 de fosfaatuitstoot uit varkensmest met 14 miljoen kilo terug te dringen. Daartoe zou in twee etappes de varkensstapel met minimaal twintig procent moeten worden ingekrompen. Door de uitspraak van de rechter kwam de eerste korting van tien procent echter op losse schroeven te staan.

Apothekers nieuwe wet, die waarschijnlijk pas over twee maanden klaar is, maar met terugwerkende kracht ingaat op de dag van de uitspraak van de rechter, is nodig om te voorkomen dat de varkensstapel in Nederland weer gaat groeien. Dat was sinds dinsdag theoretisch weer mogelijk.

Apotheker geeft boeren nu tijdelijk de tien procent afgenomen rechten terug in afwachting van een uitspraak in de bodemprocedures die door de beide boerenbonden, NVV en LTO-Nederland, tegen de wet is aangespannen. Dat betekent dat de boeren net zoveel varkens mogen houden als ze hadden voor 1 september 1998, toen de wet van kracht werd.

De nieuwe wet blijft van kracht totdat het ministerie heeft aangetoond dat de wet niet in strijd is met het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens ofwel voor een adequate schadevergoeding heeft gezorgd.

In een inderhaast georganiseerd debat gisteravond in de Tweede Kamer moest Apotheker zich voor de rechterlijke uitspraak en de nieuwe wet verantwoorden. De woordvoerders van VVD en PvdA willen dat hij alsnog een noodwet maakt die voorkomt dat de varkenssector kan blijven doorgroeien naar het niveau van voor 1998. Beide partijen zijn er niet van overtuigd dat de nieuwe wet van Apotheker die garantie biedt. Zij hadden vooral kritiek op het feit dat Apotheker geen noodwet had klaarliggen die anticipeerde op een negatieve uitspraak van de rechter.

Apotheker pareerde deze kritiek door te melden dat de wet met terugwerkende kracht op 23 februari zou ingaan, de dag dat de rechter delen van de oorspronkelijke wet buiten werking stelde. ,,Zo kan er niet straffeloos boven het plafond van septemder 1998 doorgegroeid worden'', zei hij.

Ook het uitblijven van een oplossing voor varkenshouders die hun bedrijf inmiddels al hebben beëindigd, zorgde voor veel vragen. Zij hebben immers niets aan het terugkrijgen van tien procent van hun varkens. ,,Zij hebben hun bedrijf vrijwillig beëindigd. De situatie in de varkenshouderij was ook zonder de WHV al slecht'', aldus Apotheker.

Boerenorganisaties LTO-Nederland en NVV hebben boos gereageerd op het voorstel van Apotheker. Volgens hen is de oplossing van de minister nog steeds in strijd met het vonnis van de rechter. LTO-voorzitter G. Doornbos: ,,Dit gaat niet werken. Het is duidelijk dat Apotheker aan de ketting ligt bij het kabinet. Ik wil wel eens zien hoe de Raad van State hierop reageert.''

Ook NVV-leider W. van den Brink vindt de oplossing van Apotheker niets. ,,Hij voert het vonnis niet uit. Hij moet ofwel een schadevergoeding geven ofwel aantonen dat de wet wel deugt. We gaan terug naar de rechter om te eisen dat hij het vonnis uitvoert. Zo niet, dan volgen er schadeclaims.''