Afscheid

Waarom Guus wel en Louis niet? Ligt het aan de mensen of aan de structuren? Of maken de laatst aanbeden dictators - de clubpresidenten - de dienst uit?

Als Van Gaal in december het loodje had gelegd, had niemand daar van opgekeken. De coach van Barcelona lag al maanden onder vuur. Zijn elftal draaide niet en wat erger was, hij kwetste in permanentie de Catalaanse ziel. Je zet geen twaalf Hollanders in korte broek aan de graal van de beschaving. Week na week dreigde een lawine van witte zakdoekjes over de coach neer te storten, maar Van Gaal gaf geen krimp. Hij kafferde, blafte en blufte over alle commotie heen. Er gaat meer dreiging uit van opwaaiend schaamhaar dan van witte zakdoekjes, zo wist de godvrezende Amsterdammer nog uit zijn schooltijd.

Van Gaal wist nog iets: in voetbal zoek je het gelijk, niet de communicatie. Niet dat hij de leegstand van de klassieke rituelen niet met verve bespeelde, maar zo hij al sprak, was het altijd vanuit de hoogte. Tegen de voorzitter, tegen de pers, tegen de spelers. Zelfs na de uitschakeling in de Champions League was het nog steeds Van Gaal die tijd en plaats bepaalde voor de casuïstiek van het bloed. Louis kan kouder zijn dan de macht die hij uitstraalt.

Guus kent de hitte van de mens. Hij houdt van gezelligheid, van een dolletje, van democratie. Hiddink zoekt niet het gelijk, hij zoekt de omhelzing. Het Spaanse platteland moet daar zeker gevoelig voor zijn, maar Madrid is een hoogmoedige stad. Madrilenen druipen van militaire aristocratie, althans ze proberen het.

Hiddink heeft talent voor tederheid en dat is dodelijk voor een voetbalcoach. Nog een manco: Hij is te goed van vertrouwen en dus te openhartig. Ik weet zeker dat de hele selectie van tevoren wist wanneer zijn vrouw Ien overgevlogen kwam. Op zich een detail, maar voetballers hebben aan het kleinste gaatje genoeg om zich een vrijbrief voor de nacht toe te eigenen.

Guus heeft een lerarentic: hij wil zijn spelers iets meegeven voor het latere leven. Carlos Alberto tijdens een traininkje twee minuten apart nemen voor het opbeurende bericht dat het gat in de ozonlaag boven Sao Paulo best meevalt, dat soort pedagogische bevlogenheid. Of Raul effe bijpraten over de heroïsche oorsprong van het poldermodel: de gezamenlijke strijd van een volk tegen het water. Het hoeft voor Guus niet altijd om balbezit te gaan.

Vorig jaar zei hij na het ontslag van een collega: ,,Met voetbaltrainers moet je geen medelijden hebben. Medelijden moet je hebben met arbeiders in de fabriek of met huisvrouwen. Weer een verkeerd zinnetje. Te zieleknijperig. Bovendien, er bestaan geen arbeiders meer en huisvrouwen zijn al helemáál onvindbaar. Zelfs in de Achterhoek.

Guus is misschien wel een te goed persoon geweest, zei de hypocriete clubvoorzitter Sanz die in megalomane krankzinnigheid niet moet onderdoen voor zijn Madrileense collega Gil y Gil. Daar hakte de pers gretig op in: ,,De inschikkelijke houding van de trainer getuigt van een pathetisch gebrek aan karakter.'' El PaÍs noemde Guus een zacht ei. Het laatste is voor een voetbaltrainer het grofste scheldwoord dat bestaat. Een zacht ei is een brandmerk voor het leven.

,,De politicus is een achterwerk waarop iedereen gezeten heeft, behalve een mens," zei Cummings eens. Dat geldt nog meer voor voetbaltrainers. De les uit het ontslag van Guus Hiddink is: laat je als coach nooit betrappen op enige menselijke geaardheid. Bulder elke aanvechting om wie dan ook een aai op de wang te geven weg. Contemporaine voetballers - miljonairs dus - kunnen niet omgaan met palliatieve verzinsels. Zonder oorlogstaal zijn ze niet meer vooruit te branden. Elk strelinkje is er een te veel. En zeker: laat ze het maar bekijken met die ozonlaag.

Met Guus komt het wel goed. Arrigo Sacchi is hem in het definitieve afscheid voorgegaan en die heeft geen motor om mee rond te brommen tussen de stillevens van de Achterhoek. Ik zie Hiddink over een paar maanden, bij valavond, nog met een kommetje soep naar een asieltent in het Doetinchemse lopen.

Eens een goed mens, altijd geen goed mens.

    • Hugo Camps