Van Rij:`Netwerken ligt mij wel'

Vanaf morgen wordt het CDA niet meer geleid door de gevangenisdirecteur Helgers, maar door de belastingadviseur Van Rij.

Bij het ontvouwen van zijn agenda voor de komende vier jaar als voorzitter van het CDA maakt Marnix van Rij (38) geen geheim van zijn achtergrond als compagnon van Moret, Ernst & Young. Meteen vallen termen als `strategische plannen', `netwerken' en `human resource management'.

Van Rij vertegenwoordigt dan ook de nieuwe generatie in de christen-democratie. Zijn CV vermeldt geen werkzaamheden voor boerenbonden of andere delen van het middenveld, waar het CDA ooit sterk aanwezig was. Hij was actief in het bedrijfsleven en in het openbaar bestuur. Zijn opvattingen over binnen het CDA omstreden kwesties als het homohuwelijk zijn al evenmin traditioneel. Zijn voorganger Helgers was daar nog tegen. ,,De ideale situatie voor het kind is natuurlijk als vader, moeder en kinderen in harmonie samenleven'', zegt Van Rij. ,,Maar als die harmonie ontbreekt, een alleenstaande ook geen uitkomst biedt, en een homohuwelijk aan een kind die harmonie wel kan schenken, waarom zou ik daar dan tegen zijn?'', luidt de persoonlijke opvatting van Van Rij, zelf getrouwd en vader van vier kinderen.

Het ligt dan ook voor de hand dat met name de jongeren binnen de partij het nodige van Van Rij verwachten. Deze week publiceerden enkele gespreksgroepen van dertigers een oproep aan de nieuwe voorzitter om de partijkaders te vernieuwen die nu bestaan uit burgemeesters-op-leeftijd en andere bestuurders, en door te breken naar nieuwe kiezersgroepen. Welnu, dat treft. De meeste van die dingen was Van Rij juist van plan te gaan doen, zo zegt hij over zijn voorzitterschap.

,,Voor de vernieuwing van de partij krijg ik vanzelf de kans. Vier van de zeven leden van ons dagelijks bestuur vertrekken binnen nu en een jaar. Bij het opvullen van die vacatures wil ik nadrukkelijk naar de dertigers kijken, al wil ik eerst de takenpaketten van de bestuursleden veranderen. Dat is nodig omdat ik het voorzitterschap in deeltijd doe, maar ook omdat ik meer nadruk wil leggen op communicatie en human resource management.''

Wat bedoelt u met dat laatste?

,,Het levensbeschouwelijk gebonden middenveld mag langzamerhand verdwenen zijn, er zijn nog steeds veel CDA'ers op allerlei plekken actief. Die moet je aan de partij binden. Het relationele aspect van het `netwerken'- een verschrikkelijk woord overigens - ligt mij wel. Ik wil bijvoorbeeld weten wie van de rechters lid van het CDA zijn, iets waarop we nu geen zicht hebben.''

Helgers trad, net als u nu, aan met het voornemen meer politiek debat te willen in de partij. Dat is niet gelukt, getuige de oproep van de dertigers. Waarom lukt het u wel?

,,Helgers zei al: `Van Rij komt niet in een gespreid bedje'. Dat is prima, want ik hou van rommelige bedden. Het gaat erom de partij meer bij politieke discussies te betrekken. Standpuntbepalingen van bijvoorbeeld de fractie kwamen in het verleden teveel out of the blue. Ik wil een strategisch plan maken om politieke thema's te lanceren, want dat is wat een oppositiepartij moet doen. Bij de voorbereiding van die thema's beginnen we samen met Kamerleden en mensen buiten de partij, met debatten in de regio en op Internet. Daarna gaat de wetenschappelijke zweep van de `Hirsch Balinnen' uit onze partij erover, en wordt het stuk aan het partijcongres voorgelegd. Voor 1999 zal de preventieve kant van de veiligheid het thema worden, een typische CDA-invalshoek in tegenstelling tot de repressieve van de VVD. Hoe kun je door een goede opvoeding, een harmonieus gezinsleven, een goede begeleiding van de school voorkomen dat mensen later ontsporen?''

Iets anders wat uw voorganger niet lukte was het aanboren van nieuwe kiezersgroepen. Hoe gaat u dat aanpakken?

,,Ik geloof niet in de aanpak van het laatste jaar, dat je het electoraat gaat onderverdelen in groepen als `religieus altruïsten', `licht-hedonisten' en daar politieke thema's bij zoekt om die groepen aan te trekken. Ik wil een praktische aanpak, waarbij je probeert kiezers terug te winnen die ooit CDA hebben gestemd. Het is bijvoorbeeld echt te gek dat de PvdA nu meer katholieken trekt dan het CDA. Onder de geregistreerde leden van drie grote kerken, hervormd, gereformeerd en katholiek, is het `marktaandeel' van het CDA nu gemiddeld 34 procent. Dat aandeel moet groter.''

Maar dan valt u toch weer terug op traditionele kiezersgroepen?

,,Nee hoor, want kerkleden zijn andere mensen dan actieve kerkgangers. Daar zitten ook cultuur-christenen bij: mensen die niet naar de kerk gaan, maar geen hekel aan het geloof hebben. Bovendien wil ik ook inwoners van suburbs zoals Zoetermeer tussen de 30 en 50 jaar, die in 1989 nog massaal CDA stemden, terugwinnen. Op die manier moet het mogelijk zijn bij nieuwe Tweede-Kamerverkiezingen weer zo'n kwart van het electoraat, 38 zetels, te winnen.''

    • Kees Versteegh