Serviërs zijn `op manoeuvre'in Kosovo

De Serviërs houden `wintermanoeuvres'. Met dat alibi verklaren ze hun omvangrijke troepenverplaatsingen in Kosovo. De NAVO ziet er echter een voorbereiding van een offensief in. Kosovo balanceert op de rand van een escalatie.

Een Joegoslavische commandant belt 's ochtends naar het OVSE-kantoor in Vucitrn, in het noorden van Kosovo. Het leger, zegt hij, begint vandaag, donderdag, met een wintertraining in de bergen bij Vucitrn. De oefening zal twee of drie dagen duren.

Een uur later rijden veertig militaire voertuigen door Vucitrn. Tanks, pantserwagens, mortier-eenheden, trucks vol soldaten. Op weg naar de dorpen in de buurt, waar sinds weekend hevig wordt gevochten tussen het Kosovo Bevrijdingsleger UÇK en Servische politie-eenheden. De dorpen worden omsingeld, wegen afgesloten. OVSE-waarnemers mogen de `oefening' niet zien, de inwoners van de dorpen vluchten de bossen in.

's Ochtends horen de waarnemers schotenwisselingen, 's middags om half drie zetten de Servische militairen zware wapens in. De waarnemers proberen door hun verrekijkers de gevechten te volgen. Maar er hangt dichte mist in de bergen en het sneeuwt. Ook journalisten mogen het gebied niet in. Een televisie-team slaagt er wel in opnames te maken van de gevechten, maar de banden worden aan het eind van de dag door de Serviërs in beslag genomen.

De OVSE-waarnemers horen dat Servische families de dorpen bij Vucitrn verlaten. En dat is precies wat de OVSE in dit gebied, waar nog veel dorpen zijn waar Albanezen en Serviërs bij elkaar wonen, de afgelopen dagen probeerde te voorkomen. Een Oostenrijkse waarnemer, hoofd van het OVSE-kantoor in Vucitrn: ,,Als de Servische burgers wegtrekken, wordt deze regio een belangrijk doelwit voor een Servisch offensief.'' Maar dat ze zich onveilig voelen, begrijpt hij wel. Sinds dit weekend worden er bijna iedere dag Servische burgers in dit gebied vermoord.

Woensdag bevestigde de NAVO berichten dat militaire versterkingen uit andere delen van Joegoslavië Kosovo binnenkomen. Bij de kazernes in Kosovo zelf melden zich iedere dag Servische burgers, reservisten. De OVSE signaleert troepenbewegingen in het noorden en zuiden van Kosovo die gemaskeerd worden met het etiket `manoeuvres'.

Ook in het zuiden van Kosovo, bij het dorp Suva Reka, waren Servische militairen gisteren druk aan het `oefenen'. OVSE-waarnemers in Suva Reka belden 's ochtends vroeg buitenlandse televisie-teams in Priština. Of ze direct wilden komen. ,,Het gaat mis hier. Misschien helpt het als de pers in de buurt is.''

De weg tussen Suva Reka en Orahovac, twintig kilometer verder, wordt sinds het weekend geblokkeerd door soldaten van het UÇK. Servische eenheden hadden tijdens patrouilles Albanese burgers bedreigd, 's Nachts werden ruiten van Albanese winkels ingegooid, langs de weg werden lijken van burgers gevonden. Twee dagen voor het einde van de onderhandelingen in Rambouillet besloot het UÇK dat Servische politie-patrouilles zouden worden aangevallen. De Servische politie reageerde onmiddellijk. Er reden in het weekend geen patrouilles, maar de dorpen langs de weg werden vanuit de bergen onder vuur genomen. Vrouwen en kinderen vluchtten.

Woensdagavond hoorden de waarnemers in Suva Reka dat de Servische politie de volgende ochtend opnieuw patrouilles op weg zou sturen. Het UÇK kondigde aan dat die zouden worden aangevallen. De hele nacht probeerden de OVSE-waarnemers te bemiddelen. Uiteindelijk kregen ze voor elkaar dat de politie nog een dag wachtte met de patrouille. Maar de waarnemers vermoedden dat die dag uitstel óók zou worden gebruikt om nieuwe eenheden het gebied in te brengen voor de zogenoemde `winter-oefeningen' van het Servische leger. Servische stellingen worden versterkt, loopgraven aangelegd, er rijden voortdurend konvooien rond, troepen verplaatsen zich van de ene kazerne naar de andere. De OVSE werd verteld dat die verplaatsingen nodig waren ,,om de chauffeurs te trainen''.

Het UÇK beloofde gisteren dat de Servische patrouille vandaag niet zal worden aangevallen, tenzij de Serviërs zich `provocerend' gedragen. Volgens een OVSE-waarnemer zal het heel moeilijk worden om de komende weken – tot de hervatting van de Kosovo-conferentie – nieuwe, nog heviger gevechten te voorkomen. ,,We doen wat we kunnen.'' Maar heel veel is dat niet.