Paul Theroux

Na het lijvige The Collected Stories van de kosmopolitische veelschrijver Paul Theroux is nu The Collected Short Novels uitgebracht, met in chronologische volgorde de zes novellen die hij schreef tusen 1966 en 1998. Voor stilistische subtiliteiten hoef je Theroux niet te lezen, maar verhalen vertellen kan hij wel.

De allereerste novelle, over een stel bejaarde bankovervallers, laat zien hoezeer Theroux sindsdien is vooruitgegaan als schrijver. Daarop volgt een sfeervol stuk over de uitzichtloze ambities van een jong stel down and out in San Juan. In `Dr. Slaughter', dat bewerkt werd tot de film Half Moon Street, probeert een academica aan een instituut voor internationale relaties wat bij te verdienen als callgirl. Amusant is `Bottom Feeders', het eerder in Granta verschenen verhaal over een arrogante Amerikaanse advocaat in Singapore, die uit woede over de Amerikaanse belastingen zijn nationaliteit verruilt voor die van een klein West-Afrikaans landje, en er tot zijn schade en schande achterkomt wat het betekent om ingezetene van de Derde Wereld te zijn.

In zijn introductie beschrijft Theroux hoe hij als lezer al van jongs af aan een zwak had voor de novelle, zowel voor de fysieke afmetingen als de intellectuele compressie ervan – `a very stiletto', noemt hij de vorm. En hij constateert over zijn eigen novellen, niet zonder tevredenheid: `apart from their length, a common feature of these short novels is that they are intentionally disturbing', precies het soort verhalen waar hij als jongen zo gretig naar zocht. Opzettelijk verontrustend? Therouxs meesterwerk The Mosquito Coast, met zijn maniakale vaderfiguur, kan verontrustend genoemd worden. De novellen in The Collected Short Novels zijn weliswaar onderhoudend, maar verontrustend zijn ze hooguit op een oppervlakkige, voor de hand liggende manier. Er is meer voor nodig dan wat anale seks, heroïne of pedofiele priesters om van een novelle een echte stiletto te maken.

Paul Theroux: The Collected Short Novels. Penguin, 435 blz. ƒ32,95.

Eerder als hardback besproken in deze krant:

Ian McEwan: Amsterdam. Nan A. Talese, 193 blz. ƒ18,55

Moralistische satire waarin wordt beschreven hoe de vriendschap tussen een moderne componist en de hoofdredacteur van een krant door hun beider onethische gedrag zwaar onder druk komt te staan. Won vorig jaar de Booker Prize. `Het wel erg onwaarschijnlijke einde, met euthanasie-op-bestelling, is knullig en bederft een roman die interessante vragen oproept over morele dilemma's en vriendschap.'

(Sietse Meijer, 18-9-1998)

Cormac McCarthy: Cities of the Plain. Picador, 293 blz. ƒ23,90

Het derde deel van de Border-trilogie is een melancholiek meesterwerk over de teloorgang van het Wilde Westen, in 1952. `Een lyrische stijl die de compactheid van Hemingway kruist met de poëtische kracht van het Oude Testament.'(P. Steinz, 21-8-98)