Miljoenen in ban van het bizarre feest San Remo

Het songfestival van San Remo is een bizar feest waaraan miljoenen meedoen en waarop best vals mag worden gezongen.

Italië voert deze week een van zijn vaste jaarlijkse rites op, een moment waarop, in de woorden van de Corriere della Sera, ,,de vingerafdruk van ons bizarre gedrag, het dna van de Italiaanse natie'' zichtbaar wordt: het songfestival van San Remo.

Op het eerste gezicht gaat het om liedjes. Vijf dagen lang trekken bekende en onbekende zangers over het tv-scherm van Rai Uno. Sommigen zingen vals of hebben een onaantrekkelijk nummer, anderen grijpen hun kans. Ook Laura Pausini en Andrea Bocelli zijn bekend geworden via San Remo.

Het festival is eigenlijk een excuus voor een soort massaal familiefeest. Plaats van samenkomst is het theater Ariston in de Noord-Italiaanse badplaats San Remo, maar via het tv-scherm nemen miljoenen andere Italianen eraan deel. Het festival duwt andere tv-programma's weg en trekt soms zeven van de tien ingeschakelde kijkers.

Alle tics, eigenaardigheden en veranderingen komen aan het licht op wat de Italianen zelf een nazional-popolare gebeurtenis noemen. Vorige versies onder de befaamde presentator Pippo Baudo leken op een plechtige mis. Maar Italië is minder formeel geworden, ironischer, democratischer, af en toe wat melancholiek. Aan het eind van de eeuw is Italië een gematigd, vriendelijk en verzoenend ingesteld land, schrijft La Stampa. De tijdgeest wordt volgens deze krant perfect weerspiegeld op het podium van San Remo.

Presentator Fabio Fazio, een wat verlegen glimlachende man, heeft de toon gezet van deze 49ste editie. De traditie wilde dat de hoofdpresentator werd vergezeld door twee vrouwelijke schoonheden. Fazio laat zich bijstaan door een winnaar van de Nobelprijs voor de medicijnen die net zijn 85ste verjaardag heeft gevierd, en een 19-jarige Franse schoonheid die tien woorden Italiaans spreekt, maar wel drie keer per avond van jurk verandert - en dat, zegt Fazio zelf, is veel belangrijker.

Met vlinderdasje, grote ogen achter zijn bril en glimmend kale schedel vertegenwoordigt Nobelprijswinnaar Renato Dulbecco de vriendelijke geleerde die geen onmenselijke wetenschapper is geworden. Hij doet het goed op tv: bij een onderzoek deze week naar de ideale zaaddonor koos 22 procent van de ondervraagde vrouwen voor hem. De 85-jarige liet daarmee onder anderen voetballer Gianluca Vialli (15 procent) en mediamagnaat Silvio Berlusconi (8 procent) achter zich.

Hij mag vertellen dat de mens eigenlijk een grote, ingewikkelde spons is, waarop Fazio roept: ,,Signore e signori, en dan nu onze grote spons, Laetitia Casta.'' Deze Corsicaanse met Italiaanse achterneven is de jonge blom naast de vriendelijke opa. Omdat alles wat in San Remo gebeurt uitgebreid becommentarieerd moet worden, wijdde La Repubblica een commentaar aan haar op de voorpagina. Casta is een schoonheid van vroeger tijden, een symbool van verloren onschuld, een stralend licht, schreef deze linkse krant, en al kan ze niets, dat maakt haar alleen maar onschuldiger in een wereld voor berekenende mensen.

De keuze van de gasten versterkt het idee van een familiefeest. Bij ieder nummer wordt kort gezegd wie het heeft geschreven, hoe het heet en wie het zingt. Deze taak, die net vijftien seconden in beslag neemt, is toevertrouwd aan een heterogeen gezelschap: onbekende huisvrouwen, verpleegsters en advocaten, maar de kijkers hebben zich ook kunnen vergapen aan scheidsrechter Collina (die kale) en Roger Moore. Gisteren waren Roger Clinton, de zingende broer van, en Michail Gorbatjsov en zijn vrouw uitgenodigd. Gorbatsjov, die naar verluidt 115.000 gulden heeft gekregen voor zijn komst, mocht kort wat zeggen over de noodzaak van een menselijker, vreedzamer wereld. Maar toen ging ook hij in de grote gehaktmolen van het songfestival, moest hij een zanger aankondigen en kon hij daarna weer naar zijn plaats. ,,Een trieste Russische beer,'' schreeft La Repubblica. Pure melancholie.

Morgen is de finale en worden de winnaars bekend. Maar veel kijkers vermoeden dat het selectiesysteem met allerlei jury's doorgestoken kaart is. Ook in dit opzicht is het een puur Italiaans festival.