Chinees veto

DE CHINEES-AMERIKAANSE betrekkingen bevinden zich in een dal. Nog niet zo lang geleden loofde president Clinton Peking voor de stabiliteit van zijn munt, een buffer tegen de Aziatische crisis. Maar plotseling is er ongemak. China is ontstemd omdat de Amerikanen de levering van communicatiesatellieten hebben verboden, de Amerikaanse Senaat beschuldigt Peking ervan nog steeds de mensenrechten te schenden. De VS nemen het China verder kwalijk zijn economische problemen naar Amerika te exporteren. Voor de post van ambassadeur in Peking is in de VS nauwelijks een kandidaat te vinden.

Het is een klimaat dat het uitdelen van speldenprikken bevordert. China heeft zo vannacht in de Veiligheidsraad zijn veto uitgesproken over verlenging van het mandaat van de VN-vredesmacht in Macedonië. Dit is niet zonder precedent - hetzelfde gebeurde in Guatemala en Haïti - en het zet de verhoudingen in de wereld niet op zijn kop. Maar het is een signaal dat het regime in Peking bereid is de relaties onder druk te zetten wanneer dat zo uitkomt en een factor probeert te zijn in de wereldpolitiek. Taiwan is China's achilleshiel. Erkenning van dat eiland als soevereine staat, waartoe Macedonië onlangs overging, leidt onmiddellijk tot Chinese gramschap. Taiwan van zijn kant koopt erkenning bij mini-staten die om hulp en harde valuta verlegen zitten.

IN DE KWESTIE-MACEDONIËis het Chinese veto een affront niet alleen voor de Verenigde Naties maar ook voor de Verenigde Staten, die met een klein contingent aan de vredesmacht deelnemen. Macedonië is enerzijds zelf een potentiële conflicthaard, aan de andere kant ontwikkelt het zich juist nu tot een uitvalsbasis voor een eventuele interventie in het naburige Kosovo. Daarop heeft het Chinese veto overigens geen invloed: de nieuwe troepenmacht in Macedonië heeft als eerste taak de waarnemers van de Organisatie voor Vrede en Veiligheid in Europa (OVSE) in Kosovo een vrijgeleide te geven, mochten de Serviërs tegen hen willen optreden. Die extractiemacht, zoals deze wel wordt genoemd, behoeft geen VN-mandaat.

Zo bezien is de Russische onthouding bij de stemming in de Veiligheidsraad relevanter dan het Chinese veto. Zij rechtvaardigt vragen over Ruslands loyaliteit, als lid van de Contactgroep voor Joegoslavië, bij het bewaren van de vrede op de Balkan. In het diplomatieke vacuüm dat is ontstaan sinds het afbreken van de conferentie in Rambouillet eerder deze week is dat een veeg teken.