Amsterdam vindt `kasteel'

Voorzichtig sprak hij van een ,,bolwerk'', ook wel een ,,enorm bolwerk''. Maar de nieuwste vondst duidt wel degelijk op een kasteel, zo zei de Amsterdamse stadsarcheoloog J. Baart vanmorgen. ,,We hebben nu twee torens en twee weermuren gevonden. Het is een constructie die je terugziet in de kasteelbouw''.

Bij archeologische opgravingen nabij de Nieuwezijds Kolk in Amsterdam is deze maand een nieuwe stenen muur gevonden van een gebouw dat dateert uit de dertiende eeuw. Directeur J. Baart van de stadsarcheologische spreekt van een ,,unieke archeologische vondst van het oudste stenen gebouw van Amsterdam''.

In 1994 had Baart al een ander stuk muur gevonden. Dat zorgde destijds voor veel ophef, omdat Baart toen zei dat Amsterdam er in één klap een eeuw geschiedenis had bijgekregen. Het betrof volgens hem het kasteel van de heren van Amstel en het had er al de hele dertiende eeuw gestaan, te oordelen aan het aardewerk dat er bij was gevonden.

Er ontstond grote opwinding in Amsterdam, want de ontstaangescheidenis van de hoofdstad kon opnieuw worden geschreven. Maar Baart moest op zijn beweringen terugkomen. Zogeheten dendrochronolisch onderzoek naar de jaarringen van de bomen die als fundering dienden gaven aan dat het gebouw niet eerder dan in 1275 gebouwd kon zijn.

De nieuwste vondst onder een pand nabij de Nieuwezijds Kolk lijkt dit te ondersteunen. In 1994 was de westmuur van het gebouw gevonden, nu gaat het om de noordmuur. Baart gaat er vanuit dat het `bolwerk' 23 meter bij 27 meter groot geweest moet zijn. Hij was vanmorgen bij de bekendmaking van de vondst veel voorzichtiger dan vijf jaar geleden. Maar hij liet wel doorschemeren dat hij nog steeds gelooft dat het een kasteel geweest moet zijn.

In 1994 zei Baart dat hij dichter Joost van Vondel had gerehabiliteerd. Die situeerde het treurspel Gijsbrecht van Aemstel (geschreven in 1673), over de in 1303 belegerde veste van de heren van Amstel, aan het IJ. Historici meenden dat Van Vondel het fout had en dat het kasteel van Amstel nabij Ouderkerk gestaan moet hebben. Vanochtend refereerde Baart, ondanks zijn voorzichtigheid, opnieuw aan Van Vondels Gijsbrecht van Aemstel. ,,Het is niet van Gijsbrecht II geweest maar of het van Gijsbrecht IV geweest kan zijn, staat ter discussie.''

Discussie ontstond meteen al. Historicus C.L. Verkerk denkt dat het stenen gebouw niet een kasteel is geweest. Hij houdt het er op dat het een verdedigingswal is geweest zonder interieur. In het najaar komt er een symposium over de nieuwste opgravingen.

De gemeente Amsterdam bestudeert mogelijkheden om de muren en torens permanent tentoon te stellen.